MESA DO MGSM NO DIA MUNDIAL DA SAÚDE MENTAL

DIA MUNDIAL DA SAÚDE MENTAL

10 de outubro de 2017

Mesa organizada polo MGSM: crise, traballo e saúde mental

Aula Castelao da Facultade de Mediciña da USC (Santiago)

Horario:

17.30- Mesa: crise, traballo e saúde mental.

Presentación e moderación: María Xosé Abuín Álvarez. Secretaria Nacional CIG-Saúde.

  • Intervencións profesionais nas Institucións Públicas, para a integración social e laboral das persoas con discapacidade usuarias dos servizos de saúde mental. Miriam Rodríguez Sierra. Coordinadora dos grupos de Dependencia e de Saúde da Plataforma PROSERSO. Traballadora social en Saúde Mental na EOXI da Coruña.

 

  • Traballo e saúde mental: a realidade dende a rehabilitación. Elisa Sapia Rodríguez. Psicóloga sanitaria. Directora do CRPL e servizos da Asociación de Apoio ós Enfermos Mentais “Albores” (Monforte, Lugo). 

 

  • Economía e saúde mental: O suicidio e a adicción en tempos de crise. Bruno Casal Rodríguez. Profesor do Departamento de Economía da Facultade de Economía e Empresa da Universidade da Coruña e investigador do grupo “Macroeconomía e Saúde”(MACROSALUD) desta mesma Universidade. Colabora como investigador asociado no GEN da Universidade de Vigo e no Instituto de Investigación Biomédica de Vigo (IBIV).

19.00- Coloquio.

19.30- Finalización.

____________________________________________________________________

  • Non é necesaria inscripción. Entrada libre ata completar aforo.

Informe da Asemblea do MGSM

Á unha e media da tarde do 17 de xuño, no salón de actos do Colexio Maior Xelmírez da USC, en Santiago, realizouse a Asemblea do MGSM, diante da cal se presentou o informe da actividade desenvolvida ó longo do ano que discorre dende a última asamblea, realizada na xornada de maio do ano pasado, e as liñas xerais de actividade para o vindeiro ano, e decidiuse a composición da Coordinadora e Portavocía.

COMPOSICIÓN

A Declaración Fundacional do MGSM está asinada por perto de 450 persoas, sendo a meirande parte profesionais da saúde mental de Galicia.

Ás entidades asinantes engadíronse neste ano tres máis: a A Plataforma en Defensa da Profesionalización dos Servizos Sociais, a Asociación de Pais e Nais Separados de Galicia e o Colexio Oficial de Terapeutas Ocupacionais de Galicia.

INFORME DE ACTIVIDADE (maio 2016-xuño 2017)

(toda a actividade está recollida na web ou en faceboook do MGSM)

– Desenvolvemento da Campaña Badaladas pola Prevención do Suicidio. Finalizada coa “badalada” do dia 10 de setembro (Día Mundial de Prevención do Suicidio), unha vez coñecido o compromiso da Consellería de elaborar o Plan de Prevención (reivindicación da campaña). Na actualidade a Consellería de Sanidade aínda está a elaborar o Plan Galego de Prevención do Suicidio. Valórase como un resultado das accións desenvolvidas ó longo dos tres últimos anos.

– Realización o pasado 10 de outubro da xornada sobre “Pobreza e Saúde Mental”, con motivo do Día Mundial da Saúde Mental.

– Participación o 20 de outubro no acto público que sobre a situación da atención á saúde mental no sistema público organizou a Plataforma en Defensa da Sanidade Pública de Cangas.

– Investigación e denuncia pública de feitos acontecidos, lesivos dos dereitos das persoas, nos hospitais de: Calde-Lugo (restrición colectiva de dereitos de persoas residentes nese Hospital), Nicolás Peña-Vigo (infradotación de profesionais), Médico-Cirúrxico de Conxo (morte por suicidio de muller ingresada, denuncia de outra de ter sufrido agresión sexual, infradotación de profesionais), Unidade de Hospitalización de Oza-A Coruña (información de paciente falecido en contención mecánica, condicións de funcionamento e dotación desa Unidade-Servizo inaceptables). Cada denuncia foi precedida da investigación correspondente e da contrastación de información. Os motivos de todas esas denuncias, sen excepción, foron negados polos responsables deses servizos. De resultas das mesmas realizáronse cambios en unidades asistenciais ou funcionamentos das mesmas.

– Mantívose reclamación e crítica á actuación da Valedora do Pobo en relación á sua inhibición na investigación da morte dunha paciente na Residencia de Mondoñedo (denunciada publicamente polo MGSM), e á sua proposta de incapacitación de persoas sen fogar que en Santiago foran denunciadas por particulares por exhibición de determinadas condutas públicas.

– Con motivo do inicio da lexislatura no Parlamento de Galicia e para promover a continuidade das cuestións que quedaron pendentes do anterior período de sesións (destacadamente o Plan Galego de Prevención do Suicidio, e o Plan Galego de Saúde Mental), sostivéronse xuntanzas cos Grupos Parlamentarios de En Marea e PSdeG-PSOE.

– Ante a denuncia pública presentada polo acontecido na UHP do Hospital Médico-Cirúrxico de Conxo, unha representación do MGSM mantivo unha xuntanza informativa con representantes dos tres grupos da oposición parlamentaria para informar de dotacións, funcionamentos e necesidades nesas Unidades.

-Sostívose presenza nos medios de comunicación trasladándolles informacións, posicionamentos públicos e respondendo ás súas solicitudes de entrevistas e información.

– Recibíronse peticións de familiares de persoas ingresadas ou falecidas por suicidio para orientarse respecto a accións posibles para facer valer dereitos ou reclamacións. Na medida do posible déuselles información sobre procedementos a seguir. Comenza a identificarse a necesidade dun recurso de acollida, apoio e orientación ás reclamacións e cuestións que neste eido presentan as persoas usuarias de servizos de saúde mental.

– Elaborouse mediante a creación dun grupo de traballo específico o documento Orientacións Marco para a Elaboración do Plan Galego de Saúde Mental 2017, remitiuse para a sua valoración a tódalas entidades asinantes do Manifesto do MGSM, e púxose para o seu coñecemento público nas redes, previo á sua discusión e aprobación nesta Asemblea.

-Participouse na actividade de SOS-Sanidade Pública Compostela, representando Ana Riveiro ó MGSM.

– Mantivéronse activos os medios e redes de comunicación do MGSM.

– Organizouse esta IV Xornada do MGSM.

A actividade desenvolvida apróbase pola Asemblea.

DOCUMENTO: Orientacións Marco para a Elaboración do Plan Galego de Saúde Mental 2017

Infórmase do proceso de elaboración seguido e realízanse propostas de modificación que son engadidas ó documento definitivo. Continuarase con desenvolvementos por áreas e temáticas mediante grupos específicos. Apróbase.

LIÑAS XERAIS DE ACTIVIDADE PARA O PRÓXIMO PERÍODO

A guía principal de actuación contense na Declaración Fundacional. A óptica dos dereitos das persoas usuarias de servizos de saúde mental deberá orientar as accións do MGSM , as investigacións de funcionamento de servizos e a elaboración de propostas alternativas á situación actual.

A cuestión das dotacións de recursos e da satisfacción das prestacións sanitarias será outro foco de atención.

A elaboración e valoración de plans (prevención do suicidio, plan de saúde mental) constituirá outra fronte de traballo.

Deberá tamén ser outro campo de traballo a sensibilización social, o mantemento no foco de atención das cuestións da saúde mental (política, social e profesional), a mobilización dos directamente afectados no traballo de xeneración de alternativas e na visibilización das propostas, e o traballo cos medios de comunicación.

ELECCIÓN DA COORDINADORA E PORTAVOCÍA DO MOVEMENTO

Apróbase a seguinte composición: Delia Guitián Rodríguez , Rocío Basanta Matos, Eva Dorado Andrade, Iria Veiga Ramos, María Xosé Abuín Álvarez (CIG Saúde), Ana Riveiro Currais (Federación de Sanidade de CCOO), Miguel Vieito Villar, Benito López-de Abajo Rodríguez, Rosa Cerqueiro Landín, Xavier Sardiña Agra, Marisol Filgueira Bouza, Paula Tomé Espiñeira, Miguel Anxo García Álvarez (portavoz).

Ás tres e cuarto da tarde finaliza a Asamblea.

Declaración do MGSM polo Día Mundial do Suicidio

A morte por suicidio é un dos mais graves problemas de saúde pública. Case tódolos dias do ano morre por suicidio unha persoa en Galicia. A cantidade de persoas falecidas por esta causa incrementouse dende o comenzo da crise e xá é a principal causa de morte “externa” no noso país. O ano pasado voltou a aumentar.

A maioría das veces a morte por suicidio é resultado da combinación de razóns nada misteriosas: sufrimento psíquico intenso que pode afectar á saúde mental da persoa, carencias (afectivas, económicas, de expectativa de futuro, soedade, dor, enfermidade grave, incapacidade para manexar dificultades relacionais e emocionais,…), empobrecemento, paro, débedas, perda da vivenda, violencia no seo familiar, discriminación por ser “diferentes”, acoso escolar ou laboral, marxinación, …

A Organización Mundial da Saúde (OMS) advertiu en 2011 ós gobernos dos países europeos que a crise económica conlevaba un aumento do risco de suicidios se non se adoptaban políticas activas de emprego para reducir o paro, de reforzamento da protección social e sanitaria, de alivio da carga da débeda sobre as persoas que a sufren, e de apoio ás familias. En Galicia a Xunta non só fixo a política oposta sinón que mesmo se opuxo no Parlamento, na pasada lexislatura, a recoñecer a gravidade do problema e a elaborar un plan de prevención para cumprir co acordo da 66ª Asamblea Mundial da Saúde realizada en 2013 e acadar o obxectivo de reducción nun 10% da taxa de mortes por esta cuasa para o ano 2020.

Teríamos que ter en execución o Plan de Prevención do Suicidio para o noso país dende hai catro anos, pero non só non o temos sinon que antonte a Consellería de Sanidade fixo publicidade dun Plan sin dotacións e recursos, sin compromisos, sin responsables, un “copia e pega” de recomendacións publicadas pola OMS e EUREGENAS hai anos, redactado na sua maior parte por unha consultoría técnica privada, e que desvía a prevención á rede aistencial de saúde mental psiquiatrizando a conducta suicida e querendo ignorar que eses servizos sanitarios están saturados.

O compromiso de toda a sociedade na prevención do suicidio é fundamental: confrontando o estigma, apoiando ós mais fráxiles, facendo visible unha cuestión tan grave, reclamando ós poderes públicos o cumplimento da sua obriga de protección da vida da poboación e de promoción e coidado da sua saúde, e promovendo unha sociedade mais xusta e solidaria.

Hoxe, día mundial pola prevención do suicidio, ó mesmo tempo que moitas mais persoas e organizacións de todo O Mundo, facemos del un día de sentimento por mortes evitables, de reivindicación urxente de medios para previlas, e de denuncia pública da insoportable pasividade dos nosos gobernantes.

Fotos das IV Xornadas do MGSM

Xornadas do MGSM do 10 de outubro: pobreza e saúde mental

A relación entre pobreza e enfermedade mental segue unha dinámica circular, e tal xeito que as condicións socieconómicas adversas incrementan o risco de padecer un trastorno mental, e á súa vez, a presencia de enfermedade mental implica un maior risco de exclusión social.

Dunha parte, existe un incremento notable nos últimos 10 anos na prevalencia de diferentes trastornos mentáis, especialmente depresión (un 19,4% de incremento), ansiedade (8,4%), somatizacións ou problemas de abuso de alcohol, cun risco 3 veces maior de presentar un cadro depresivo nas personas que sufriron desafiuzamentos, do máis de dobre entre quenes tiñan dificultades para pagar a hipoteca, e do 72% maior nos parados/as (informe SESPAS 2014).

No mundo desenvolvido, a perda de emprego e a pobreza asóciase con un maior risco de suicidio, incrementándose éste nunha proporción 2-3 veces maior. A desesperanza é unha experiencia emocional constantemente relacionada coa conducta suicida, e as experiencias de perdas que se producen co empobrecemento (perder o emprego, perder a posición social, o fogar, perder os amigos, perder os apoios emocionais, perder a saúde…) provocan sentimentos de indefensión.

Especialmente vunerable é o colectivo de persoas con trastorno mental grave, onde a relación entre enfermedade mental, discapacidade e pobreza é moi estreita.

As persoas con TMG con frecuencia son pobres:
· Porque son patoloxías que debutan na xuventude e imposibilitan o desempeño laboral.
· Pola baixa cuantía das pensións que dificultan unha vida independiente.
· Pola situación de dependencia ás familias.
· Por unha rede social restrinxida a familia e profesionais.
· Polo empobrecemento dos fogares.
· Polo risco de exclusión cando hai desexo de emanciparse.
· Pola marxinalidade.

Pero a pobreza tamén causa trastorno mental grave, e/ou empeora a evolución do TMG. É a “dobre desventaxa”: maior risco de desencadenamento de trastorno mental grave, e peores consecuencias socioeconómicas e psicosociais ó sufrilo.

Por outra banda, estamos asistindo a unha situación crecente de tensión e pérdida de cohesión social. Segundo o VII Informe Foessa de 2014, en Galicia hai cerca de medio millón de persoas en situación de exclusión social, das cales 132 mil persoas están en situación de exclusión social severa. Estase a producir a condición paradóxica de que ter un emprego remunerado non é garantía de integración social, e cerca do 25% de persoas con traballo están en situación de exclusión moderada.

Un indicador de exclusión é a exclusión da saúde, que padecen un 14,9% de galegos, cando pasan por situación nas que: non teñen cobertura sanitaria; pasaron fame nos últimos 10 anos; fogares no que todos os adultos teñen problemas graves de saúde; fogares con algún membro dependente e sen apoio; fogares con doentes que non utilizan os servizos sanitarios; ou fogares nos que deixan de comprar medicinas, seguir tratamentos ou dietas por problemas económicos.

Diversos organismos nacionais e internacionais levan anos advertindo que os países que non aposten decididamente por políticas sociais que amortiguen o impacto da crise económica nos cidadáns, sobre todo naqueles que partían xa de condicións de maior vulnerabilidade, ían producir unha situación de desigualdade social que se reproduciría nas vindeiras xeracións. Preto dun 30% de nenos e nenas viven en risco de pobreza, nunha situación de desigualdade de renda, pero tamén de desigualdade no acceso a oportunidades para avanzar no “ascensor social” que permitiría superar as condicións negativas de base.

Programa das Xornadas do 10 de outubro, día Mundial da Saúde Mental: pobreza e saúde mental

DIA MUNDIAL DA SAÚDE MENTAL
10 de outubro de 2016
Xornada organizada polo MGSM: pobreza e saúde mental
Aula Castelao da Facultade de Mediciña da USC (Santiago)

Horario:
17.00- Presentación.
Rosa Cerqueiro Landín. Psicóloga Clínica. Area Sanitaria de Ferrol.
Concepción Fernández Fernández. Concelleira responsable de Políticas Sociais, Diversidade e Saúde do Concello de Santiago.

17.15- Mesa: A enfermidade mental e a pobreza.
Modera: Iria Veiga Ramos. Psiquiatra. USM-Barbanza. Área Sanitaria de Santiago.
Pobreza e trastorno mental grave. Ramón Ramos Ríos. Psiquiatra. Hospital Psiquiátrico de Conxo.
Empobrecemento e suicidio. Delia Guitián Rodríguez. Psicóloga Clínica. Hospital Universitario Lucus Augusti.
Un ollar xurídico ás sensacións do paciente: ¿teñen relevancia xurídica os factores emocionais?. Miguel Vieito Villar. Xurista especializado en Dereito á Saúde e vogal do Comité de Ética Asistencial do CHUS.

18.50- Descanso.

19.00-Conferencia-coloquio.
Presenta: Rocío Basanta Matos. Psicóloga Clínica. Hospital Universitario Lucus Augusti.
A exclusión social en Galicia.Pedro Fuentes Rey. Sociólogo. Equipo de estudos de Cáritas Española.

20.15- Finalización.

Entrada de balde ata completar aforo

Resumo da campaña Badaladas pola prevención do suicidio

O Movemento Galego da Saúde Mental iniciamos o 3 de maio a campaña Badaladas pola prevención do suicidio, coa finalidade de sensibilizar á sociedade fronte a esta cuestión, e para reclamar o cumprimento das obrigas que os nosos gobernantes teñen coa protección da saúde e da vida da poboación. É así que esiximos que con urxencia se elabore ese plan, por unha comisión técnica capaz e crible, cun carácter multisectorial, articulado co necesario Plan Galego de Saúde Mental, e dotado suficientemente.

Foron moitas as persoas e entidades que amosaron o seu apoio a esta cuestión dando a badalada na Praza de Praterías, en Compostela:

23 de maio, Mesa pola Normalización Lingüística

25 de maio: Jorge Coira

26 de maio: Suso Seixo, secretario xeral de CIG

27 de maio: Martiño Noriega Sánchez, alcalde de Santiago de Compostela

28 de maio: Carlos Mañas, presidente de Solidarios Anónimos

29 de maio: Emilia Lamas, secretaria de Organización da Federación de Sanidade de CCOO

30 de maio: Xosé M° Dios Diz, voceiro de SOS Sanidade Pública

31 de maio: Sabela Hermida

1 de xuño: Rubén Cela, voceiro do BNG de Compostela

3 de xuño: María Rosa Álvarez Prada, decana do Colexio Oficial de Psicoloxía de Galicia

4 de xuño: PROSERSO-Plataforma en defensa da profesionalización dos servizos Sociais.

6 de xuño: Carmen Acuña. Voceira de Sanidade no Parlamento Galego do Grupo Parlamentario do PSdeG-PSOE

7 de xuño: Montse Prado, voceira de Sanidade no Parlamento Galego do Grupo Parlamentar do BNG

8 de xuño: Asociación pro saúde mental “A Creba”

9 de xuño: Carmen Santos Queiruga. Secretaria Xeral de Podemos Galicia.

10 de xuño: Socorro Rodríguez Holguín. Decana da Facultade de Psicoloxía da USC.

14 xuño: María Mar Piñeiro Sobrido. Presidenta Asociación de Familiares a Amigos dos Enfermos Mentais Fonte da Virxe.

15 xuño: Tiago Alvite. Comité Intercentros da Corporación Radio Televisión de Galicia.

16 xuño: Jesús Sueiro Justel. Presidente da Asociación Galega de Medicina Familiar e Comunitaria.

17 xuño: Xesús Ron da Compañía de Teatro Chévere.

18 xuño: STOP Desafiuzamentos

20 xuño: Fernando Serrulla Rech, presidente da Asociación Galega de Médicos Forenses.

21 xuño: Luis Villares, voceiro de Xuíces para a Democracia de Galicia.

22 xuño: Álvaro García Ortiz, presidente da Unión Progresista de Fiscais

23 xuño: Juan Gestal Otero. Decano Facultade de Medicina da USC.

24 xuño: Fernanda Tabarés. Periodista.

25 xuño: Roberto González. Secretario Xeral de Galicia do Sindicato Unificado de Policía.

26 xuño: Francisco Xavier Freire Chico. Airas Nunes.

27 xuño: Bombeiros de Santiago.

28 xuño: Colectivo Audiovisual LENTES DIVERXENTES.

29 xuño: Confederación de ANPAS de Galicia.

30 xuño

O 30 de xuño, as badaladas, estendéronse a oito localidades máis de Galicia, onde soaron ás 20:00 horas xunto ca de Praterías en Santiago para lembrar, simbólicamente, que ese día unha persoa se suicidou en Galicia mentras que as autoridades públicas competentes continuaban sen actuar diante desta situación. Para isto contouse coa colaboración de SOS Sanidade Pública.

Ferrol: Praza de Armas

A Coruña: no Obelisco

Lugo: Praza Maior

Santiago de Compostela: Praza de Praterías

Ribeira: Praza do Concello

Pontevedra: A Peregrina

Cangas do Morrazo: Praza do Concello

Vigo: Praza da Constitución

Ourense: Xardíns Padre Feixoo

10 de setembro, pola prevención do suicidio, polo Plan Galego de Prevención

Despois de máis de tres meses do comezo da campaña Badaladas pola prevención do suicidio, cando xa se estendeu o seu son ao longo de Galicia o pasado 30 de xuño, cando ao fin se recoñeceu pola Consellería de Sanidade a necesidade dun plan de prevención, e recollido xa nos programas de goberno das forzas políticas que han de ser a alternativa na Xunta o compromiso de elaborar e aplicar ese plan de prevención, o vindeiro 10 de setembro, no Dia Mundial para a Prevención do Suicidio, daremos a última badalada en Praterías.

Compre non esquecer que en Galicia morre por suicidio unha persoa cada día e que esa realidade se agravou desde o comezo da crise alcanzando no ano 2014 o seu teito con 394 mortes por esta causa.

As políticas desenvolvidas polo Goberno Central e a Xunta de Galicia fronte á crise desprotexeron a sectores sociais vulnerables incrementando o risco de suicidio na sociedade. Desas políticas cómpre destacar como especialmente importantes: a carencia de políticas activas de emprego e un elevadísimo paro prolongado, a redución da protección social, o deterioro da sanidade pública e en particular o debilitamento da Atención Primaria de Saúde, a tolerancia gubernamental coa banca e a súa agresividade respecto ao cobro dos préstamos hipotecarios coa conseguinte vaga de desafiuzamentos.

Pero Galicia padeceu dende sempre elevadas taxas de suicidio. Sofre un grave problema de saúde pública tal como o define a Organización Mundial da Saúde (OMS). Só agora, cando este estado de cousas se ve agravado pola crise, nos decatamos de que convivimos impasibles cunha realidade intolerable. Realidade diante da cal os gobernos non só non fixeron nada senón que mesmo negaron as cifras das propias institucións oficiais, chegando no caso da Xunta e do partido gobernante en Galicia a rexeitar no Parlamento Galego nesta lexislatura (ata en tres ocasións) iniciativas realizadas pola oposición propoñendo elaborar o plan de prevención.

As recomendación da OMS comezan por afirmar que o suicidio pode previrse eficazmente e rematan por presentar o obxectivo de reducir en cada país nun 10% para o ano 2020 o número de mortes por esta causa. Imperativamente chama aos Gobernos a liderar e a desenvolver Plans de Prevención do Suicidio.

Para acadar ese obxectivo é necesario o compromiso de todos, e moi en especial de quen ha de gobernar Galicia no inmediato futuro.