“OS DOENTES CON TRASTORNO MENTAL GRAVE E SEN RECURSOS, PEOR”

(da Declaración Fundacional do MGSM, 13 de febreiro de 2014)

Resulta tan doloroso como indignante constatar que o tempo da discriminación inxusta sigue detido para as persoas que necesitan coidado e tratamento en réxime residencial nas institucións hospitalarias psiquiátricas do SERGAS.

No Centro Hospitalario de Rehabilitación Psiquiátrica de Calde (Hospital de Calde), integrado no Complexo Hospitalario de Lugo, existen deficiencias (nos espazos nos que as persoas ingresadas desenvolven as súas vidas, nas dotacións de mobiliario, nos servizos de mantemento, nas axudas protésicas, nas comidas, nos espazos exteriores, nas dotacións profesionais, nas comunicacións coa cidade) de tal magnitude que ningún centro sanitario podería recibir autorización de apertura pola Consellería de Sanidade se na inspección previa preceptiva se observaran as que alí se observan.

Non é a primeira vez que é motivo de denuncia pública o que ocorre cos pacientes psiquiátricos no Hospital de Calde. Pero a pesar das mesmas, quen teñen a responsabilidade directa na súa dirección, negan feitos que xa nin sequera se poden esconder ou, no mellor dos casos, maquillan a Institución (é un exemplo disto o torpe pintado da fachada dianteira do Hospital ou dos espazos de acollida de visitantes mentras todo o demais se deixa como estaba, ou o agocho detrás dunha sorprendente acreditación de calidade -sic- para eludir a responsabilidade ante críticas á vulneración de dereitos das persoas).

O Hospital de Calde sofre un abandono intolerable só porque quen alí reciben atención son doentes psiquiátricos.

E mentres isto ocorre no Hospital de Calde, retornan ao Hospital Psiquiátrico de Conxo pacientes que foran “externalizados “ (en terminoloxía da época) entre os anos 2011-2013 e reubicados noutro centro psiquiátrico de titularidade privada no marco dun convenio asinado co SERGAS e dentro dun plan de redución da ocupación do Hospital Psiquiátrico público. Hoxe aqueles acordos económicos, aceptables para as dúas partes (centro privado e SERGAS) cando se intensificaba a crise financieira, xa non son rendibles. Entón, coma en calquera mercado inténtase fixar novo prezo. E non habendo acordo, devólvese aos “externalizados” á súa orixe.

Si falaramos de mercadorías case non teríamos nada que dicir. Pero falamos de persoas coas que se trasfega coma se foran cousas; persoas que tiveron que marchar primeiro dun entorno hospitalario coñecido (que era de feito a súa residencia, na cal estableceran relacións persoais e costumes) para ter que adaptarse a un novo espazo físico e social, do cal ao cabo duns anos (neste tempo presente) son de novo expulsados facéndolles retornar ao lugar de onde partiran.

Nos dous casos que aquí denunciamos estamos a falar de persoas de recoñecida vulnerabilidade, moitas delas tuteladas publicamente , institucionalizadas, e ante as que están incrementadas as obrigas de coidado e defensa activa dos seus dereitos tanto polos profesionais sanitarios como polas Institucións Públicas. O maltrato, activo e pasivo, que sofren vulnera gravemente os seus dereitos fundamentais e conleva o incumprimento polo SERGAS e a Xunta de Galicia das súas obrigas legais de protección dos mesmos.

O Movemento Galego da Saúde Mental xa fixo denuncia noutras ocasións de feitos similares e mesmo apelou, con decepcionantes resultados, á Institución da Valedora. Nesta ocasión, de novo iniciamos accións ante representantes e Institucións públicas.

Chamamos tamén a tódolos profesionais sanitarios, sociais e xurídicos con responsabilidade na atención a persoas en situación comparable a que, en exercicio do seu deber e en cumprimento do seu dereito e obriga á autonomía no exercicio da súa profesión, defendan activamente a dignidade das persoas, os seus dereitos humanos e asistenciais, e o acceso equitativo das mesmas aos recursos sanitarios e sociais.

Sentenza do TSX sobre o proceso selectivo de Xefe de Servizo de Psiquiatría do CHOP.

Sentenza do Tribunal Superior de Xustiza  de Galicia na que desestima totalmente o Recurso que presentou o SERGAS contra a Sentenza do Tribunal Contencioso Administrativo Nº2 de Pontevedra.

Quedan definitivamente anuladas TODAS as resolucións da Comisión de Avaliación que actuou no proceso selectivo para cubrir a praza de Xefe de Servizo de Psiquiatría do CHOP.

Según esta sentenza, confirmatoria da primeira, a Comisión de Avaliación actuou con desvío de poder e falla de imparcialidade ao favorecer a un candidato (Isauro Gómez Tato) en perxuizo de outro (Victor Pedreira Crespo), e con flagrante conculcación dos principios que deben guiar os concurso públicos para a provisión de postos de traballo (igoaldade, mérito e capacidade).

A dirección do SERGAS ten que cesar agora, obligada por decisión xudicial, ao Dr. Gómez Tato como Xefe de Servizo e ten que nomear unha nova Comisión de Avaliación, que será xá a 4ª neste porceso, para voltar a avaliar aos dous candidatos, previa aprobación dun baremo razonado que mida os méritos de ámbolos dous concursantes e que, como debe ser, terá que facerse público antes de coñecer os currícula dos dous concursantes.

A sentencia é demoedora para o SERGAS, pero chega moi tarde. O proceso selectivo para cubrir a devandita praza comenzou en xaneiro de 2012, e resolveuse irregularmente (como agora se ratifica) en outubro de 2012  coa designación fraudulenta do Dr. Gómez Tato como Xefe de Servizo.

Esta sentencia, que chega 5 anos despois do nomemaneto irregular denunciado, obliga ao SERGAS a retrotraer todas as actuacións e a continuar co proceso selectivo que volve a estar aberto, debendo para elo nomear unha nova Comisión de Avaliación. Pero a dia de hoxe o Dr. Victor Pedreira Crespo xa está xubilado dende hai mais de 2 anos e medio.

Polo demais a sentenza é exemplar e merece a sua detida lectura. (AQUÍ)

A VALEDORA COMPARECE NO PARLAMENTO DE GALICIA

A Valedora compareceu no Parlamento o pasado día 3 de abril. De novo sacou á palestra ás persoas sen fogar e ó Concello de Santiago. De novo o amosou o seu trato desconsiderado ás mesmas ás que en sede parlamentaria citou polo seu nome e informou de cuestións das súas vidas das que non é quén para falar, e menos en público.

¿Qué máis ten que facer para que se produza a renovación na titularidade da Institución?

P.D.: para o anecdotario da nosa historia quede a súa particular visión da nosa negativa a deixarnos instrumentalizar por ela propoñéndonos unha entrevista (á que nos negamos), cando recién acababa de golpear ó prestixio da Institución que ocupa cas súas declaracións sobre a incapacitación de persoas sen fogar, e cando a cuestión que lle propuxéramos no pasado fora tan lamentablemente xestionada pola súa oficina.

Deixámos o recorte do audio (fragmento de interese) e o enlace ó visor da sesión do canal do Parlamento de Galicia, que co seu reproductor dificulta máis que facilita o acceso da cidadanía ó coñecemento do que fan os/as deputadas.

Sobre a negativa á entrevista con ela, despóis das súas lamentables declaracións sobre a incapacitación)

CUESTIÓNS DE RELACIÓN DO MGSM CA VALEDORA

A contestación da Valedora ante a petición de investigación motivada pola morte dunha paciente nunha residencia de Mondoñedo (nela contéñense todos os enlaces para comprender a cuestión e a actitude institucional que sostén ó respecto).

Declaracións sobre incapacitación da Valedora

Valoración do MGSM sobre as declaracións citadas

 

 

 

ALGÚNS DATOS DA PRECARIEDADE ASISTENCIAL DE SANTIAGO. OS FEITOS REPÍTENSE, AS XUSTIFICACIÓNS TAMÉN, E MENTRAS A REALIDADE DA ATENCIÓN Á SAÚDE MENTAL SIGUE A SER A MESMA. SÓ AS PERSOAS DANADAS SON NOVAS.

A Xerencia da Área Sanitaria de Santiago, ante a información difundida públicamente polo Movemento Galego da Saúde Mental (MGSM) sobre feitos coñecidos na Unidade de Hospitalización Psiquiátrica (UHP) do Hospital Médico-Cirúrxico de Conxo, afirma que esa Unidade de Santiago, non se viu afectada polos recortes e ten as dotacións de profesionais adecuadas.

Vexamos se é certo.

Tomaremos como fontes de referencia:

  1. Documento de bases para a elaboración do Plan Galego de Saúde Mental. Comisión Asesora en Materia de Saúde Mental da Consellería de Sanidade e Seguridade Social . Xunta de Galicia. Santiago, 1987.

  1. Propostas de desenvolvemento da atención á saúde mental en Galicia. Comisión Asesora en Materia de Saúde Mental da Consellería de Sanidade e Servizos Sociais. Xunta de Galicia. Santiago, 1997.

  1. Plan Estratéxico de Saúde Mental Galicia 2006-2011. Servizo Galego de Saúde. Xunta de Galicia. Santiago, 2007.

PREVISIÓNS SOBRE AS UHP CONTIDAS NESES DOCUMENTOS PLANIFICADORES

Cuestións xerais:

  • Son dispositivos terapéuticos.

  • Ubicación nos Hospitais Xerais.

  • Uso desa modalidade asistencial só cando sexa necesario e polo tempo imprescindible.

  • Manterase a continuidade terapétucia (coordinación e proxecto compartido cos servizos extrahospitalarios que proporcionan a atención ordinaria).

  • Dotadas de suficiente amplitude espacial, e no posible acceso a zonas de esparcimento.

  • 1 cama cada 10.000 habitantes.

Dotacións:

  • 1 psiquiatra por cada 7 camas ou fracción

  • 1 psicólogo clínico por cada 15 camas. Se a Unidade tivera 20 ou máis deberá dotarse de 2 psicólogos clínicos.

  • 1 membro de persoal de enfermería por cama.

  • 1 terapeuta ocupacional.

  • 1 traballador social.

  • 6 celadores.

Indícase: “ Deben potenciarse as formas de traballo en equipo nas UHP e sistemas organizativos que potencien a participación colectiva de todo o equipo asistencial na elaboración e desenvolvemento dos plans indivicuais de avaliación, tratamento e seguimento do paciente hospitalizado.” E tamén: “As UHP deben definir explicitamente os seus programas de traballo e potencia-la participación de todo o equipo asistencial na elaboración e execución dos mesmos.”

O ESTADO DA UHP DO HOSPITAL MÉDICO-CIRÚRXICO DE CONXO

Ten 29 camas.

Dotacións:

  • 4 psiquiatras.

  • 1 psicóloga clínica.

  • 7 Diplomados universitarios en Enfermería.

  • 16 TCAE-Auxiliares de Enfermería (de feito son 15 porque unha plaza corresponde a unha profesional xubilada e non se cubriu).

  • 6 celadores.

En relación ás orientacións de planificación da Consellería faltarían por dotar:

  • 1 psicóloga clínica.

  • 6 membros de personal de enfermería (DUEs e TCAEs).

  • 1 terapeuta ocupacional.

  • 1 traballador social.

A ORGANIZACIÓN DO PERSOAL E FUNCIONAMENTO NA UHP DO HOSPITAL MÉDICO-CIRÚRXICO DE CONXO

Tres turnos:

  • Mañán: 2 DUE+4 TCAE+1 celador.

  • Tarde: 1 DUE+4 TCAE+1 celador.

  • Noite: 1 DUE+2 TCAE+ 1 celador.

Nin esas dotacións mínimas se cumpren: dende a Dirección retíranse profesionais de enfermería e celadores para atender outros servizos do Hospital, chegando a quedar a UHP con só tres profesionais nalgunhas quendas.

Por outra banda, a cobertura de ausencias do persoal de enfermería (cando se cubre, pois o habitual é que non se faga…) realízase dende o bolsa de emprego, chegando a darse cambios diarios e sen ningunha garantía de experiencia dos profesionais.

O traballo dos facultativos (psiquiatras e psicóloga clínica realízase en turno de mañán, sendo os outros dous turnos cubertos por un psiquiatra de garda que debe atender tamén o Hospital Psiquiátrico situado a trescentos metros).

Non existen sistemas de coordinación entre os estamentos profesionais, permanecendo cortados entre si na súa actividade e impedíndose o desenvolvemento da comunicación, avaliación compartida dos pacientes e a elaboración dun plan terapéutico dos mesmos que non sexan tan só tratamentos psicofarmacolóxicos ou electroconvulsivos. Carecen, ó mesmo tempo, de protocolos definidos para actuacións en situacións particulares (como as de risco de suicidio).

A finalidade terapéutica do ingreso nesa UHP non se pode cumprir, e tan só se orienta á redución sintomática no máis breve prazo para dar a alta ó paciente. É así que, nos indicadores de avaliación da Xerencia, considérase a estadía media pero non o “Indice de reingresos/retornos” como se indica neses documentos planificadores.

Á sua vez, téñense denunciado en reiteradas ocasións agresións sufridas polo persoal de enfermería, relacionadas co escaso persoal dispoñible na UHP.

OUTRAS CUESTIÓNS

Dende a Dirección Xerencia da Área Santiago díxose, con motivo da denuncia pública recente do MGSM , que non se tiña producido “merma” nos recursos de saúde mental polos recortes e que “os medios asignados son os adecuados”. Citou como proba o incremento de dotacións e, en particular, a creación da Unidade de Hospitalización Psiquiátrica para Infancia e Adolescencia.

Pero non dixo que :

  • Esa Unidade de Hospitalización Psiquiátrica para Infancia e Adolescencia abriuse en xullo de 2012 coa metade (7) das camas previstas (15). E, a día de hoxe, aínda non está dotada con psicólogo clínico nin con traballador social, tal como prevía o Plan Estratéxico de Saúde Mental. Ó mesmo tempo, un Terapeuta Ocupacional doutro dispositivo asiste unha hora.

  • Dende 2012 ata agora fóronse pechando 3 Unidades Residenciais no Hospital Psiquiátrico de Conxo, o que conlevou a amortización ou reubicación noutros servizos sanitarios de 34 auxiliares e 4 DUE. A non reasignación destes profesionais para reforzar a outras Unidades de Atención á Saúde Mental supuxo a “merma” de feito (por utilizar os termos da Xerencia) de recursos de saúde mental, incumprindo o plantexamento de que os recursos que se liberaran durante a Reforma Psiquiátrica se reinvertirían no reforzo á atención ós pacientes nos demais dispositivos e dos plans de nova creación. Pero, en realidade, aproveitouse a reforma dos psiquiátricos para

reducir os recursos dispoñibles e necesarios para garantir o mellor coidado ós pacientes que foron “externalizados” (e que a día de hoxe a Consellería de Sanidade parece non saber onde se atopan, vista a ausencia de contestación a preguntas parlamentarias na anterior lexislatura ou á Valedora do Pobo).

  • Existen outras Unidades asistenciais cos equipos profesionais incompletos dende hai mais de seis anos (a Unidade de Saúde Mental de Barbanza ainda non dispón de DUE, e só dispón de psicólogo clínico dous dias á semana porque os outros días debe estar na USM de Lalín e, ademais, dótase cada seis meses esa praza cun novo profesional cos efectos facilmente imaxinables sobre a continuidade terapéutica).

  • Tamén debe salientarse o dato de que no último acoplamento de enfermería (concurso de traslados interno) de 7 DUE desa UHP pediron o seu traslado 5 (incluída a Supervisora) e, en dereito, lográrono. Este dato, cualitaitvo e poderosamente indicativo do clima laboral, é outro informador máis do grave estado no que se atopa ese dispositivo asistencial. É excusado dicir que os profesionais Auxiliares-TCAE están á espera da súa convocatoria de acoplamento para pedir traslado fóra de Unidade.

CONCLUSIÓN

A negación que fai a Xerencia da redución de recursos non é certa na sua propia literalidade.

E iso sen entrar en que, como consecuencia da redución dos orzamentos sanitarios, con efectos de evidente desinversión e detención dos plans de adecuación de recursos (en Saúde Mental algunhas medidas de desenvolvemento están pendentes dende hai 30 anos, e foron reiteradas de novo hai 20 e hai 10 anos por órganos da propia consellería de Sanidade), sostéñense situacións de grave precariedade asistencial que conlevan riscos para a seguridade dos pacientes e impiden a adecuada práctica profesional.

Á sua vez, froito tanto desa escasa dotación como do seu mal funcionamento, a finalidade terapéutica desa UHP non se pode cumprir, priorizando o control e a redución sintomática do paciente ingresado.

Compre recordar que si ben na atención sanitaria en xeral, e na atención á saúde mental en particular, non existe o control absoluto dos riscos, non é menos certo que a obriga da Administración e dos profesionais da sanidade pública é a de garantir os medios e recursos necesarios (xa sexa por demostrada eficacia ou por indicación das normas e plans) para reducir eses riscos ó mínimo inevitable. No caso que nos ocupa estase lonxe de ter cumplido con esa obriga de medios.