AO FIN COMENZA A ELABORACIÓN DO PLAN GALEGO DE SAÚDE MENTAL

O pasado venres, 6 de outubro, dende a Consellería de Sanidade cursóuselle ao Movemento Galego da Saúde Mental (MGSM) un correo no que se comunicaba que se vai comenzar a elaboración do Plan Galego de Saúde Mental, e invitábase ao MGSM a participar nunha primeira xuntanza informativa o vindeiro dia 10 de outubro, Día Mundial da Saúde Mental.

Ao fin van comenzar! Van alá 9 anos (NOVE!) dende que o Goberno do Partido Popular en Galicia suspendeu sen explicación o Plan Estratéxico de Saúde Mental Galicia 2006-2011 e deixou sen planificación a atención á saúde mental, en plena crise e cos riscos en saúde mental incrementados. Tamén quedou atrás, nese tempo, a nosa constante reivindicación e unha ducia de iniciativas da oposición parlamentaria no Parlamento de Galicia reclamándolle á Xunta que cumprira coa súa obriga planificadora e presentara o Plan. Noutras tantas ocasións o grupo parlamentario do PP paralizou esas iniciativas e a Consellería ignorou as propostas.

Neste tempo, sen planificación, sen compromisos de actuación, sen participación de profesionais, afectados directos, familiares, sindicatos e organizacións sociais interesadas, a Consellería de Sanidade fixo o que lle pareceu, a miúdo arbitrariamente.

O MGSM xa lle fixo chegar ao Conselleiro de Sanidade o pasado día 27 o documento ORIENTACIÓNS MARCO PARA A ELABORACIÓN DO PLAN GALEGO DE SAÚDE MENTAL 2017.

Esperamos que o seu contido se teña en consideración por quen elabore o novo Plan.

No que se refire ao MGSM, non estará como tal nesa xuntanza, senón que vén de contestar á invitación recibida comunicando á Consellería que a quen debe convidar son ás organizacións profesionais, de afectados, sindicais e sociais que asinaron a declaración fundacional do MGSM dende 2014.

Nese proceso o MGSM seguirá con atención a elaboración do documento, realizará no espazo público as valoracións que considere necesarias e promoverá as accións colectivas e institucionais que procedan para levar ao mellor fin o texto do futuro Plan Galego de Saúde Mental.

O novo Plan non debe repetir na súa elaboración o ocurrido co Plan de Prevención do Suicidio e os participantes no mesmo han ser coidadosos coa súa posible utilización política e propagandística. Nese senso non deixa de preocuparnos que se teña escollido o día 10 de outubro, Día Mundial da Saúde Mental, para un acto de presentación pola Consellería do proceso de elaboración que se vai iniciar.

O 10 de outubro non é un día para a publicidade “institucional” ó servizo do grupo gobernante, moi ao contrario, nese día a Xunta debería estar dando conta ante a sociedade de cales son as medidas que ten adoptado e que ten previsto poñer en marcha para a integración laboral das persoas afectadas por trastornos mentais.

Se convirte ese día nun acto de publicidade con motivo da convocatoria de presentación do inicio de elaboración do Plan, esa sería outra utilización das asociacións de familiares e profesionais como instrumentos áo servizo da súa propaganda e do encubrimento da súa responsabilidade na grave situación existente en materia de emprego.

O SUICIDIO NO PLENO DO PARLAMENTO DE GALICIA: ALGUNHAS FALSIDADES SOBRE NÓS

O Pleno do Parlamento de Galicia do pasado 26 de setembro debateu o recentemente publicado Plan de Prevención do Suicidio para Galicia.

Agradecemos os recoñecementos que se lle fixeron ao Movemento Galego da Saúde Mental (MGSM) que entendemos deben ser recibidos por todos/as aqueles que, dende hai anos, levan reclamando un cambio nas políticas da Xunta de Galicia fronte á crise (sinaladamente en saúde mental pero tamén en emprego, protección social, vivenda ou débeda). Moi en particular recoñecemos o traballo de compañeiros/as que sustentaron a campaña Badaladas pola prevención do suicidio.

Pero tamén se dixeron outras cousas do MGSM que convén deixar aclaradas por ser falsas e por ser ditas, en sede parlamentaria, polo máximo responsable da sanidade galega e polo portavoz do grupo gobernante.

É así que:

O MGSM nunca foi invitado a participar na elaboración do Plan. O Conselleiro e o portavoz do Partido Popular ou mentiron ou descoñecen o que se fai na Consellería.

O MGSM non coñeceu o proxecto de Plan antes da sua aprobación final. O certo é que o portavoz do MGSM recibiu ese proxecto dende a Consellería solicitándolle a súa valoración e dándolle por feito que a mesma se tomaría como realizada en nome do MGSM. Pedíaselle, ao mesmo tempo, confidencialidade sobre o documento.

Dado que a petición de segredo non podería cumprirse, xa que a valoración só podería ser elaborada previo coñecemento e análise do proxecto de Plan por integrantes do MGSM, informóuselle á Consellería desta cuestión. Esta acordou, entón, non consultar ao MGSM e redirixiu a súa consulta á persoa do portavoz. Este, coñecido o proxecto de Plan e dada a amplitude do desacordo co mesmo, rexeitou emitir informe e comunicou á Consellería que non se lle citara no documento final como consultor.

– O portavoz do Partido Popular cre que o MGSM non lle ten simpatía ao seu partido e para probalo leu ante o Pleno do Parlamento un extracto da “entrada” que publicamos sobre a utilización enganosa que fixo o Conselleiro (no pleno do pasado mes de febreiro) da relación entre a carencia de Estratexia de Saúde Mental no Estado Español e a carencia de Plan Galego de Saúde Mental.

http://movementogalegosaudemental.gal/2017/04/23/o-conselleiro-conxo-e-o-plan-de-saude-mental/

Informábamos daquela dos motivos polos que o Consello Interterritorial do Sistema Nacional de Saúde non chegara a aprobar o proxecto de Estratexia presentado polo Ministerio de Sanidad.

Eses motivos do Consello Interterritorial nada teñen que ver coas simpatías ou antipatías do MGSM e descalificalos así, como fixo o portavoz popular, só semella un intento de desviación do debate e de encubrimento da irresponsable carencia de planificación en saúde mental que sostén dende hai anos o goberno do Partido Popular.

Non podemos deixar de sinalar outro feito, que xa ocorrera na comparecencia do Conselleiro no Pleno do mes de febreiro antes citado, na súa contestación ás preguntas da oposición polo ocurrido na Unidade de Hospitalización Psiquiátrica do Hospital Médico Cirúrxico de Conxo (a partir da denuncia realizada polo MGSM). Daquela, despois de loubar aos profesionais (que non foran cuestionados), chegou a afirmar que “…os profesionais están con nós…” (sic) intentando eludir así a responsabilidade da Consellería, da que él é titular, na carencia de recursos e nos recortes sanitarios.

Agora o Conselleiro volveu facer o mesmo ao agocharse detrás das asociacións de profesionais e familiares para xustificarse ante as críticas ao Plan. E mentres deixou sen responder as cuestións que dende a oposición lle foron plantexadas, non contraeu un só compromiso e ocultou ao Pleno que algúns dos consultores profesionais citados por el como autores do Plan enviáronlle, cando lles foi solicitada, unha valoración crítica co mesmo e diversas propostas que foron ignoradas no documento final.

Non se nos escapa que as intervencións do Conselleiro e a do portavoz do PP parecían buscar a erosión da credibilidade do MGSM ante os grupos parlamentarios nun momento en que se anuncian leis sanitarias e plans de gran importancia, como por exemplo a modificación da Lei de Saúde de Galicia e a elaboración do Plan Galego de Saúde Mental.

Visto o visto, cómpre que todos/as andemos con tino coas súas invitacións e peticións de colaboración.

MESA DO MGSM NO DIA MUNDIAL DA SAÚDE MENTAL

DIA MUNDIAL DA SAÚDE MENTAL

10 de outubro de 2017

Mesa organizada polo MGSM: crise, traballo e saúde mental

Aula Castelao da Facultade de Mediciña da USC (Santiago)

Horario:

17.30- Mesa: crise, traballo e saúde mental.

Presentación e moderación: María Xosé Abuín Álvarez. Secretaria Nacional CIG-Saúde.

  • Intervencións profesionais nas Institucións Públicas, para a integración social e laboral das persoas con discapacidade usuarias dos servizos de saúde mental. Miriam Rodríguez Sierra. Coordinadora dos grupos de Dependencia e de Saúde da Plataforma PROSERSO. Traballadora social en Saúde Mental na EOXI da Coruña.

 

  • Traballo e saúde mental: a realidade dende a rehabilitación. Elisa Sapia Rodríguez. Psicóloga sanitaria. Directora do CRPL e servizos da Asociación de Apoio ós Enfermos Mentais “Albores” (Monforte, Lugo). 

 

  • Economía e saúde mental: O suicidio e a adicción en tempos de crise. Bruno Casal Rodríguez. Profesor do Departamento de Economía da Facultade de Economía e Empresa da Universidade da Coruña e investigador do grupo “Macroeconomía e Saúde”(MACROSALUD) desta mesma Universidade. Colabora como investigador asociado no GEN da Universidade de Vigo e no Instituto de Investigación Biomédica de Vigo (IBIV).

19.00- Coloquio.

19.30- Finalización.

____________________________________________________________________

  • Non é necesaria inscripción. Entrada libre ata completar aforo.

ORIENTACIÓNS MARCO PARA A ELABORACIÓN DO PLAN GALEGO DE SAÚDE MENTAL 2017

Galicia carece de Plan de Saúde Mental dende o ano 2009. O retorno ó goberno do Partido Popular trouxo consigo, neste eido, a suspensión sen explicación nin substitución do Plan Estratéxico de Saúde Mental Galicia 2006-2011, en aplicación polo goberno precedente.

A ausencia , dende hai oito anos, de planificación da atención á saúde mental nun período de crise económica e de recortes na sanidade pública, cando se estaba a agravar a saúde mental da poboación, supón a deixación de funcións fundamentais asignadas á Administración Sanitaria.

Neste tempo as prestacións sanitarias legalmente recoñecidas relacionadas coa atención á saúde mental víronse debilitadas ou, sen máis, negadas de feito. Os dereitos das persoas necesitadas de atención foron a miúdo vulnerados, por mor do Real Decreto 16/2012 moitas persoas en grave situación de vulnerabilidade foron excluídas da atención sanitaria, a evolución dos indicadores da saúde mental da poboación seguiu tendencias negativas e a carga ineludible sobre as familias incrementouse, en moitos casos, a niveis tan inxustos como insoportables.

E agora, despois de oito anos de opoñerse en reiteradas ocasións ás propostas de que o Goberno da Xunta elaborara o Plan Galego de Saúde Mental (realizadas dende diversos sectores da sociedade e polos grupos da oposición de xeito unánime no Parlamento Galego) anúnciase polo titular da Consellería de Sanidade que se vai elaborar ese plan.

O Movemento Galego da Saúde Mental (MGSM) ante esa intención do Goberno da Xunta de Galicia, recentemente comunicada ó Parlamento, dispuxo os medios para definir as liñas que deben enmarcar o futuro plan, de tal xeito que este supoña un progreso en continuidade coa orientación do desenvolvemento da atención á saúde mental iniciada na Lei Xeral de Sanidade (1986) e nos documentos que a fundamentaron (Informe Ministerial da Comisión para a Reforma Psiquiátrica, 1985), seguida en Galicia polo Documento de Bases para a elaboración do Plan Galego de Saúde Mental (1987), o Decreto polo que se regula a saúde mental en Galicia (1994), o Plan Estratéxico de Saúde Mental Galicia 2006-2011, e a Estratexia en Saúde Mental do Sistema Nacional de Saúde (2006-2009, 2009-2013) xunto cos documentos nela xenerados.

Podes consultar AQUÍ o documento completo

Informe da Asemblea do MGSM

Á unha e media da tarde do 17 de xuño, no salón de actos do Colexio Maior Xelmírez da USC, en Santiago, realizouse a Asemblea do MGSM, diante da cal se presentou o informe da actividade desenvolvida ó longo do ano que discorre dende a última asamblea, realizada na xornada de maio do ano pasado, e as liñas xerais de actividade para o vindeiro ano, e decidiuse a composición da Coordinadora e Portavocía.

COMPOSICIÓN

A Declaración Fundacional do MGSM está asinada por perto de 450 persoas, sendo a meirande parte profesionais da saúde mental de Galicia.

Ás entidades asinantes engadíronse neste ano tres máis: a A Plataforma en Defensa da Profesionalización dos Servizos Sociais, a Asociación de Pais e Nais Separados de Galicia e o Colexio Oficial de Terapeutas Ocupacionais de Galicia.

INFORME DE ACTIVIDADE (maio 2016-xuño 2017)

(toda a actividade está recollida na web ou en faceboook do MGSM)

– Desenvolvemento da Campaña Badaladas pola Prevención do Suicidio. Finalizada coa “badalada” do dia 10 de setembro (Día Mundial de Prevención do Suicidio), unha vez coñecido o compromiso da Consellería de elaborar o Plan de Prevención (reivindicación da campaña). Na actualidade a Consellería de Sanidade aínda está a elaborar o Plan Galego de Prevención do Suicidio. Valórase como un resultado das accións desenvolvidas ó longo dos tres últimos anos.

– Realización o pasado 10 de outubro da xornada sobre “Pobreza e Saúde Mental”, con motivo do Día Mundial da Saúde Mental.

– Participación o 20 de outubro no acto público que sobre a situación da atención á saúde mental no sistema público organizou a Plataforma en Defensa da Sanidade Pública de Cangas.

– Investigación e denuncia pública de feitos acontecidos, lesivos dos dereitos das persoas, nos hospitais de: Calde-Lugo (restrición colectiva de dereitos de persoas residentes nese Hospital), Nicolás Peña-Vigo (infradotación de profesionais), Médico-Cirúrxico de Conxo (morte por suicidio de muller ingresada, denuncia de outra de ter sufrido agresión sexual, infradotación de profesionais), Unidade de Hospitalización de Oza-A Coruña (información de paciente falecido en contención mecánica, condicións de funcionamento e dotación desa Unidade-Servizo inaceptables). Cada denuncia foi precedida da investigación correspondente e da contrastación de información. Os motivos de todas esas denuncias, sen excepción, foron negados polos responsables deses servizos. De resultas das mesmas realizáronse cambios en unidades asistenciais ou funcionamentos das mesmas.

– Mantívose reclamación e crítica á actuación da Valedora do Pobo en relación á sua inhibición na investigación da morte dunha paciente na Residencia de Mondoñedo (denunciada publicamente polo MGSM), e á sua proposta de incapacitación de persoas sen fogar que en Santiago foran denunciadas por particulares por exhibición de determinadas condutas públicas.

– Con motivo do inicio da lexislatura no Parlamento de Galicia e para promover a continuidade das cuestións que quedaron pendentes do anterior período de sesións (destacadamente o Plan Galego de Prevención do Suicidio, e o Plan Galego de Saúde Mental), sostivéronse xuntanzas cos Grupos Parlamentarios de En Marea e PSdeG-PSOE.

– Ante a denuncia pública presentada polo acontecido na UHP do Hospital Médico-Cirúrxico de Conxo, unha representación do MGSM mantivo unha xuntanza informativa con representantes dos tres grupos da oposición parlamentaria para informar de dotacións, funcionamentos e necesidades nesas Unidades.

-Sostívose presenza nos medios de comunicación trasladándolles informacións, posicionamentos públicos e respondendo ás súas solicitudes de entrevistas e información.

– Recibíronse peticións de familiares de persoas ingresadas ou falecidas por suicidio para orientarse respecto a accións posibles para facer valer dereitos ou reclamacións. Na medida do posible déuselles información sobre procedementos a seguir. Comenza a identificarse a necesidade dun recurso de acollida, apoio e orientación ás reclamacións e cuestións que neste eido presentan as persoas usuarias de servizos de saúde mental.

– Elaborouse mediante a creación dun grupo de traballo específico o documento Orientacións Marco para a Elaboración do Plan Galego de Saúde Mental 2017, remitiuse para a sua valoración a tódalas entidades asinantes do Manifesto do MGSM, e púxose para o seu coñecemento público nas redes, previo á sua discusión e aprobación nesta Asemblea.

-Participouse na actividade de SOS-Sanidade Pública Compostela, representando Ana Riveiro ó MGSM.

– Mantivéronse activos os medios e redes de comunicación do MGSM.

– Organizouse esta IV Xornada do MGSM.

A actividade desenvolvida apróbase pola Asemblea.

DOCUMENTO: Orientacións Marco para a Elaboración do Plan Galego de Saúde Mental 2017

Infórmase do proceso de elaboración seguido e realízanse propostas de modificación que son engadidas ó documento definitivo. Continuarase con desenvolvementos por áreas e temáticas mediante grupos específicos. Apróbase.

LIÑAS XERAIS DE ACTIVIDADE PARA O PRÓXIMO PERÍODO

A guía principal de actuación contense na Declaración Fundacional. A óptica dos dereitos das persoas usuarias de servizos de saúde mental deberá orientar as accións do MGSM , as investigacións de funcionamento de servizos e a elaboración de propostas alternativas á situación actual.

A cuestión das dotacións de recursos e da satisfacción das prestacións sanitarias será outro foco de atención.

A elaboración e valoración de plans (prevención do suicidio, plan de saúde mental) constituirá outra fronte de traballo.

Deberá tamén ser outro campo de traballo a sensibilización social, o mantemento no foco de atención das cuestións da saúde mental (política, social e profesional), a mobilización dos directamente afectados no traballo de xeneración de alternativas e na visibilización das propostas, e o traballo cos medios de comunicación.

ELECCIÓN DA COORDINADORA E PORTAVOCÍA DO MOVEMENTO

Apróbase a seguinte composición: Delia Guitián Rodríguez , Rocío Basanta Matos, Eva Dorado Andrade, Iria Veiga Ramos, María Xosé Abuín Álvarez (CIG Saúde), Ana Riveiro Currais (Federación de Sanidade de CCOO), Miguel Vieito Villar, Benito López-de Abajo Rodríguez, Rosa Cerqueiro Landín, Xavier Sardiña Agra, Marisol Filgueira Bouza, Paula Tomé Espiñeira, Miguel Anxo García Álvarez (portavoz).

Ás tres e cuarto da tarde finaliza a Asamblea.

Declaración do MGSM polo Día Mundial do Suicidio

A morte por suicidio é un dos mais graves problemas de saúde pública. Case tódolos dias do ano morre por suicidio unha persoa en Galicia. A cantidade de persoas falecidas por esta causa incrementouse dende o comenzo da crise e xá é a principal causa de morte “externa” no noso país. O ano pasado voltou a aumentar.

A maioría das veces a morte por suicidio é resultado da combinación de razóns nada misteriosas: sufrimento psíquico intenso que pode afectar á saúde mental da persoa, carencias (afectivas, económicas, de expectativa de futuro, soedade, dor, enfermidade grave, incapacidade para manexar dificultades relacionais e emocionais,…), empobrecemento, paro, débedas, perda da vivenda, violencia no seo familiar, discriminación por ser “diferentes”, acoso escolar ou laboral, marxinación, …

A Organización Mundial da Saúde (OMS) advertiu en 2011 ós gobernos dos países europeos que a crise económica conlevaba un aumento do risco de suicidios se non se adoptaban políticas activas de emprego para reducir o paro, de reforzamento da protección social e sanitaria, de alivio da carga da débeda sobre as persoas que a sufren, e de apoio ás familias. En Galicia a Xunta non só fixo a política oposta sinón que mesmo se opuxo no Parlamento, na pasada lexislatura, a recoñecer a gravidade do problema e a elaborar un plan de prevención para cumprir co acordo da 66ª Asamblea Mundial da Saúde realizada en 2013 e acadar o obxectivo de reducción nun 10% da taxa de mortes por esta cuasa para o ano 2020.

Teríamos que ter en execución o Plan de Prevención do Suicidio para o noso país dende hai catro anos, pero non só non o temos sinon que antonte a Consellería de Sanidade fixo publicidade dun Plan sin dotacións e recursos, sin compromisos, sin responsables, un “copia e pega” de recomendacións publicadas pola OMS e EUREGENAS hai anos, redactado na sua maior parte por unha consultoría técnica privada, e que desvía a prevención á rede aistencial de saúde mental psiquiatrizando a conducta suicida e querendo ignorar que eses servizos sanitarios están saturados.

O compromiso de toda a sociedade na prevención do suicidio é fundamental: confrontando o estigma, apoiando ós mais fráxiles, facendo visible unha cuestión tan grave, reclamando ós poderes públicos o cumplimento da sua obriga de protección da vida da poboación e de promoción e coidado da sua saúde, e promovendo unha sociedade mais xusta e solidaria.

Hoxe, día mundial pola prevención do suicidio, ó mesmo tempo que moitas mais persoas e organizacións de todo O Mundo, facemos del un día de sentimento por mortes evitables, de reivindicación urxente de medios para previlas, e de denuncia pública da insoportable pasividade dos nosos gobernantes.

VALORACIÓN DO PLAN GALEGO DE PREVENCIÓN DO SUICIDIO

Xa se coñece o Plan Galego de Prevención do Suicidio elaborado pola Consellería de Sanidade. Por fin despois de máis dun ano dáse a luz ó documento.

Cómpre recordar que a oficina rexional europea da Organización Mundial da Saúde (OMS) advertiu en 2011 dos riscos que a crise económica en curso creaba para a saúde mental das poboacións e de incremento de suicidios. Nun documento específico propoñía, baseándose en datos, medidas que os Estados debían implementar para previr o que se anunciaba. En Galicia as principais medidas propostas non se adoptaron.

Á vez a 66ª Asemblea Mundial da Saúde aprobou en 2013 o plan de acción en saúde mental 2013-2020, no cal se asumiu polos estados membros o obxectivo de reducir en cada país a taxa de suicidios nun 10% para o 2020. A OMS elaborou e difundiu un documento específico para orientar ós paises nas accións a desenvolver e recomendou desenvolver estratexias nacionais. Catro anos despois temos só algunha concreción neste Plan que aquí valoramos.

Tamén na pasada lexislatura do Parlamento español, o Congreso e o Senado instaron, por unanimidade, ó Goberno de España a elaborar un plan de prevención do suicidio. Non se cumpriu ese mandato.

Á vez no Parlamento Galego, tamén na anterior lexislatura, a totalidade da oposición instou en catro ocasións á Xunta de Galicia a elaborar un plan galego de prevención. Os gobernantes minimizaron o problema e acusaron á oposición de instrumentalizalo politicamente, e a Consellería de Sanidade non fixo nada.

Ademais, no ano 2012, un grupo de traballo formado por profesionais de Galicia elaborou a “Guía de Practica Clínica de Prevención y Tratamiento de la Conducta Suicida”. Esa guía é a orientación de referencia para o Sistema Nacional de Salud Español. En Galicia, as medidas que propón non se incorporaron sistematicamente á práctica asistencial, descoñecéndose o seu grado de implantación debido á carencia de iniciativa, seguimento e avaliación no SERGAS.

E xa no ano 2016, o Movemento Galego da Saúde Mental levou ó espazo público a campaña Badaladas pola Prevención do Suicidio, reclamando o plan galego de prevención. Cando levábamos un mes e medio na rúa con accións de sensibilización, a mediados de xuño, a Consellería anunciou o comenzo da elaboración do plan.

Mentres pasaba todo isto, a Xunta desentendíase desta cuestión en plena crise económica e cada día morría por suicidio unha persoa en Galicia. Mortes inaceptables cando eran evitables, que xeneraron cifras únicas, tan só comparables se acaso coas mesmas do ano anterior ou de calquera outro ano de Galicia. Elevadas

sempre, máis aínda cando non se fixo nada por quen tiña a obriga de coidar a saúde e a vida da poboación.

En 2016, volveu a aumentar o número de mortes por suicidio en Galicia: según datos do IMELGA foron 25 persoas máis respecto a 2015 alcanzando a cantidade de 345 en toda Galicia (un 7,71% de incremento, e unha taxa de 12,69). Outro ano perdido para a prevención. É xa imposible acadar o obxectivo acordado e recordado por OMS para o 2020.

O Plan que coñecemos ten un valor principal: coa súa propia existencia recoñece a gravidade do problema. E, ademais, danos unha idea do que xa se debería estar a facer. Son as súas propostas coñecidas e difundidas dende hai anos: o documento OMS de 2013 (1) xa as recolle, e o proxecto EUREGENAS (UE) (2) no que participan outras comunidades autonómicas do Estado Español xa as difundiu hai tempo.

E, como non podía ser doutro xeito, o Plan Galego recólleas. Está ben que a Consellería comence a facerse cargo desta responsabilidade e poña nos seus papeis as recomendacións xerais nas que vimos insistindo.

Pero o documento do Plan Galego que coñecemos contén cuestións moi preocupantes, que compromenten a súa fundamentación e cuestionan a súa viabilidade:

  1. Non cumpre cun requisito básico definido pola OMS na elaboración dun plan así: asignar recursos (fondos, tempo, persoal) e, polo contrario, anuncia baixo o que chama “principio de eficiencia” que se utilizarán os recursos existentes (páx.5).

  1. Non establece responsables institucionais da súa implantación, execución e avaliación; máis alá de referirse á creación dunha Comisión Interdepartamental que non sitúa no organigrama da Xunta.

  1. Non fixa un cronograma para a súa implantación e primeira avaliación.

  1. Preténdese minimizar a relación entre crise económica e suicidio ignorando que ésta é unha cuestión amplamente estudada e coñecida a nivel mundial (aínda que xa sabemos que Galicia é sitio distinto). O esforzo por ignorar esta relación chega a excluír das referencias bibliográficas documentos fundamentais de OMS-Europa, expresamente elaborados para orientar ós gobernos no afrontamento dos riscos da crise nesta materia e sobre a saúde mental en xeral (3).

  1. Presenta os datos de prevalencia do suicidio desagregados por grupos de idade, de quince, de dez e de cinco anos, sen xustificación e carecendo de calquera utilidade informativa, explicativa ou preventiva. Pero acaban valendo para transmitir a imaxe de que a posición relativa de Galicia neste grave problema non é a peor no Estado Español (páx. 24 a 27). A esta forma de utilizar os datos chámaselle “cociñalos” e constitúe unha forma inaceptable de tratar cun problema tan grave para a comunidade e tan doloroso para as persoas.

  1. Non recoñece a calidade superior dos datos do Instituto de Medicina Legal de Galicia (IMELGA), que ano tras ano nos recorda a infraestimación de mortes que por esta causa fai o Instituto Nacional de Estadistica (INE). Polo contrario, o texto remítese con eufemismos á discrepancia entre ámbalas dúas fontes de datos. Parecería lexítimo se non fora porque o propio INE recoñece a súa infraestimación. OMS xa sinalou que unha das primeiras tarefas de prevención é mellorar a calidade dos datos.

  1. Vencella a conducta suicida á enfermidade mental trasladando así a principal acción preventiva ó sistema asistencial da saúde mental. Psiquiatriza dese xeito condutas suicidas e estados anímicos depresivos das persoas, provocados en non poucas ocasións por unhas condicións de existencia atravesadas por desigualdades inxustas, e pasa a atribuír a súa principal causa a trastornos psíquicos e a súa prevención á actuacións dos profesionais de saúde mental, eludindo así os nosos gobernantes calquera responsabilidade sobre esta cuestión.

Desconsidérase entón a trascendencia preventiva de accións realizables dende os diferentes niveis da Administración e Goberno da sociedade, que causan efectos relevantes sobre a vida e o benestar das persoas e as comunidades. Así debe destacarse a importancia na prevención do suicidio da existencia de adecuadas dotacións sanitarias e de accesibilidade ás mesmas (en particular na Atención Primaria de Saúde), da dispoñibilidade de emprego, de condicións laborais menos precarias e ameazantes, de acceso de todos/as á dispoñibilidade de vivenda, de protección da poboación frente ó endebedamento enganoso e de cargas económicas insoportables, da mellora da xustiza social e das condicións de cumprimento de penas, da acción contra a violencia de xénero, da protección da liberdade sexual, da educación menos competitiva e máis centrada na convivencia e nas necesidades de desenvolvemento afectivo-social da infancia e da adolescencia, de incremento da protección e integración social dos sectores empobrecidos e/ou marxinados, da potenciación do apoio e integración comunitaria, do acceso á cultura e potenciamento da creación cultural.

Cómpre atender na prevención ó potenciamento dos factores de protección coñecidos.

  1. Insiste na estigmatización do suicidio ó utilizar no documento o termo “comete” (páx.43) para referirse á realización do acto suicida. Débese insistir en que se cometen delitos ou pecados e que ese termo é un dos reflexos máis claros do estigma que persigue a este comportamento humano.

  1. Supón tamén un maior risco de estigmatización a creación dun código de identificación específico no sistema sanitario para as persoas en risco de realizar condutas suicidas. Ese código, orientado á identificación, control e seguimento da persoa á que está asociado (páx.45) é unha das escasas propostas “novedosas” do Plan Galego e vai máis alá da codificación de enfermidade por necesidades sanitarias.

  1. Toma partido por un modelo explicativo da conduta suicida que carece de consenso profesional, reducindo artificiosamente a complexidade e significado individual e único que en cada persoa ten esa conduta. Ese posicionamento é innecesario para a actuación preventiva, introduce dogmatismo no documento, alonxa a sectores profesionais da saúde mental da identificación co mesmo e sustenta a uniformización asistencial da resposta ás necesidades de atención, apoio e comprensión da persoa en risco de realización de suicidio(páx. 18).

  1. Propón unha resposta asistencial da rede de saúde mental (en tempos e priorizacións) que parece descoñecer que os dispositivos asistenciais están saturados, que nin sequera se están a garantir no día a día as prestacións sanitarias obrigatorias. Ese estado de cousas constitúe, en si mesmo, un dos factores de risco de suicidio en persoas que están a ser atendidas nese nivel . A mesma valoración merece a implicación que no texto se lle propón á Atención Primaria de Saúde que, se ben é correcta formalmente, é imposible pola súa limitación de recursos (carencia de profesionais e tempo dispoñible para a asistencia) (páx. 45).

  1. Non fai unha soa referencia á participación de persoas que tiveron experiencia de suicidio en primeira persoa na formación de profesionais para a prevención e intervención, e na realización de actividades de educación comunitaria.

  1. Utiliza unha linguaxe inaceptable para unha sociedade respectuosa coa autonomía e dereitos das persoas. Así propón “…instaurar programas de prevención sobre os propios pacientes..”(páx. 43), en vez de “cos pacientes”, ou “…as persoas con ideación, intención ou plans suicidas requiren ser sometidos a vixilancia…” (páx. 47), cando ás persoas non é lexítimo nin legal sometelas excepto cando se quere aplicar sobre elas un castigo ou pena.

  1. Propón, nun arrebato de furor intervencionista, a farmacoterapia e psicoterapia preventivas a aplicar con persoas “… que mostran alto risco de problemas de saúde mental…” (páx. 50). Sobra recordar que os tratamentos terapéuticos só están indicados para cando están realizados os diagnósticos de enfermidade ou trastorno. A psicoterapia é un ben escaso na atención que presta o SERGAS por falla de profesionais capacitados e de tempo para atender adecuadamente ás persoas, a pesar de constituír ese tratamento unha prestación básica do Sistema Nacional de Saúde e, polo tanto, un dereito asistencial dos/as usuarios/as. A psicofarmacoterapia non está prevista para a prevención do suicidio e o seu uso fóra de indicación só redundará en máis gasto farmacéutico, máis intoxicación da poboación, probablemente máis incremento do risco, máis invalidación da persoa e máis negocio para as multinacionais do fármaco.

  1. Sorprendentemente establece que o 061 “…supón a porta de entrada ó sistema,…” (páx. 39). Imaxinamos que, aínda que grave, é un descuido de redacción, porque é sabido que só merece esa consideración a Atención Primaria de Saúde, aínda que nunca se sabe en que poden acabar e ter detrás estes aparentes deslices. Como tamén debe ser outro descuido tratar como unha “media” o que é unha “taxa”: a de 7,76 suicidios cada 100.000 habitantes en España en 2015 (páx.5).

En síntese, reduce o suicidio á sua dimensión asistencial sanitaria e psiquiatriza a súa comprensión e atención ó mesmo, evita compromisos de dotación de medios e de asignación de responsabilidades, non prevé accións para mellorar as condicións de existencia das persoas, desconsidera o valor que o suicidio ten como indicador de malestar social e propón recomendacións que deberan estar en aplicación na actividade ordinaria da Xunta dende hai máis de catro anos.

Pero, a pesar de todo isto, congratulámonos de que a Xunta asuma por fin que algo se debera estar facendo ante un dos máis graves problemas de saúde pública que padece Galicia. É este un fito histórico.

Notas:

(1) http://www.who.int/mental_health/suicide-prevention/es/

(2)http://www.juntadeandalucia.es/servicioandaluzdesalud/principal/documentosacc.asp?pagina=gr_smental_23_prevencionsuicidio_2

(3) http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0008/134999/e94837.pdf

Fotos das IV Xornadas do MGSM

EXPOSICIÓN PÚBLICA DO BORRADOR DAS LIÑAS MESTRAS PARA O PLAN GALEGO DE SAÚDE MENTAL

O pasado mes de febreiro anunciouse polo Conselleiro de Sanidade, ante o Pleno do Parlamento de Galicia, que en breve prazo se comenzaría na Consellería a elaborar o Plan Galego de Saúde Mental.

Na pasada lexislatura os tres grupos da oposición no Parlamento Galego reclamaron, en diversas ocasións, o devandito Plan. O Movemento Galego da Saúde Mental (MGSM) alentou e aconsellou esas e outras propostas de acción necesarias (entre outras o Plan Galego de Prevención do Suicidio).

A elaboración do Plan Galego de Saúde Mental, tantas veces proposta como tantas veces rexeitada por quen hoxe asume a súa necesidade, precisa da presenza activa de quen viñemos reclamando a súa existencia. Debe ser ocasión para definir un proxecto planificador en continuidade cos progresos acadados e para impedir retrocesos en concepcións, recursos e organización asistencial.

A Coordinadora do MGSM para responder a esta necesidade formou un grupo de persoas (profesionais e non profesionais do sector, e plural como o propio MGSM) , que dende diversas ópticas e experiencias puideran definir as liñas mestras que deberan orientar o futuro Plan Galego de Saúde Mental. Esas liñas deron orixe a un documento que posteriormente foi enviado para o seu coñecemento e consulta ós colectivos asinantes da Declaración Fundacional do MGSM.

O proceso de definición desas liñas mestras continúa agora coa súa exposición pública previa á súa presentación ante a Asamblea do MGSM que se celebrará na Xornada Anual o día 17 de xuño en Santiago. O posterior desenvolvemento das mesmas en propostas mais concretas, si así o aprobara a Asamblea, necesitará da participación de todas/os quen forman o MGSM.

Podes consultar AQUÍ o documento de Orientacións Marco para a elaboración dun Plan Galego de Saúde Mental 2017.

IV Xornadas do Movemento Galego da Saúde Mental

Dereitos: piares irrenunciables da asistencia á saúde mental

En Santiago o 17 de xuño

no Salón de Actos do Colexio Maior Fonseca da USC

(Campus Vida, Santiago de Compostela)

 

Horario:

09.30-Recepción de asistentes

10.00-Presentación e apertura da actividade da Xornada.

Rosa Cerqueiro Landín. Psicóloga Clínica. Area Sanitaria de Ferrol.

10.15- Conferencia: A hospitalización como instrumento terapéutico: requisitos estructurais e funcionais das Unidades de Hospitalización Psiquiátrica de Procesos Agudos

Victor Pedreira Crespo. Ex-Xefe do Servizo de Psiquiatría do Complexo Hospitalario de Pontevedra.

11.15- Descanso.

11.30- Mesa: Cuestións sobre dereitos

Moderador: Miguel Vieito Villar. Membro do Comité de Ética Asistencial da Xerencia de Xestión Integrada de Santiago de Compostela.

  • Dereitos e realidades. A Psicoterapia no SERGAS.

José Eduardo Rodríguez Otero. Psicólogo Clínico. Unidade de Saúde Mental de Cangas. EOXI Vigo.

 

  • O sufrimento pola contención nos pacientes e na enfermería.

Ana Rodriguez López. Enfermeira especialista en saúde mental. EOXI Santiago.

 

  • Sufrimento psíquico: Dereitos en contención.

Paula Tomé Espiñeira. Activista polos dereitos das persoas diagnosticadas. Redactora en Radio Prometea.

  • A protección xudicial dos dereitos asistenciais.

Luis Villares Naveira. Maxistrado da Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (en excedencia).

13.15- Asamblea do MGSM.

  • Informe de actividade.
  • Presentación do documento Orientacións marco para a elaboración do Plan Galego de Saúde Mental 2017.
  • Elección da Coordinadora e Portavoz.

14.15- Peche e despedida.

_____________________________________________________________________

  • A inscripción é gratuita. O número de inscripcións só se verá limitado pola capacidade de aforo do salón de actos, e darase prioridade por orden de inscripción.