Fotos das IV Xornadas do MGSM

EXPOSICIÓN PÚBLICA DO BORRADOR DAS LIÑAS MESTRAS PARA O PLAN GALEGO DE SAÚDE MENTAL

O pasado mes de febreiro anunciouse polo Conselleiro de Sanidade, ante o Pleno do Parlamento de Galicia, que en breve prazo se comenzaría na Consellería a elaborar o Plan Galego de Saúde Mental.

Na pasada lexislatura os tres grupos da oposición no Parlamento Galego reclamaron, en diversas ocasións, o devandito Plan. O Movemento Galego da Saúde Mental (MGSM) alentou e aconsellou esas e outras propostas de acción necesarias (entre outras o Plan Galego de Prevención do Suicidio).

A elaboración do Plan Galego de Saúde Mental, tantas veces proposta como tantas veces rexeitada por quen hoxe asume a súa necesidade, precisa da presenza activa de quen viñemos reclamando a súa existencia. Debe ser ocasión para definir un proxecto planificador en continuidade cos progresos acadados e para impedir retrocesos en concepcións, recursos e organización asistencial.

A Coordinadora do MGSM para responder a esta necesidade formou un grupo de persoas (profesionais e non profesionais do sector, e plural como o propio MGSM) , que dende diversas ópticas e experiencias puideran definir as liñas mestras que deberan orientar o futuro Plan Galego de Saúde Mental. Esas liñas deron orixe a un documento que posteriormente foi enviado para o seu coñecemento e consulta ós colectivos asinantes da Declaración Fundacional do MGSM.

O proceso de definición desas liñas mestras continúa agora coa súa exposición pública previa á súa presentación ante a Asamblea do MGSM que se celebrará na Xornada Anual o día 17 de xuño en Santiago. O posterior desenvolvemento das mesmas en propostas mais concretas, si así o aprobara a Asamblea, necesitará da participación de todas/os quen forman o MGSM.

Podes consultar AQUÍ o documento de Orientacións Marco para a elaboración dun Plan Galego de Saúde Mental 2017.

IV Xornadas do Movemento Galego da Saúde Mental

Dereitos: piares irrenunciables da asistencia á saúde mental

En Santiago o 17 de xuño

no Salón de Actos do Colexio Maior Fonseca da USC

(Campus Vida, Santiago de Compostela)

 

Horario:

09.30-Recepción de asistentes

10.00-Presentación e apertura da actividade da Xornada.

Rosa Cerqueiro Landín. Psicóloga Clínica. Area Sanitaria de Ferrol.

10.15- Conferencia: A hospitalización como instrumento terapéutico: requisitos estructurais e funcionais das Unidades de Hospitalización Psiquiátrica de Procesos Agudos

Victor Pedreira Crespo. Ex-Xefe do Servizo de Psiquiatría do Complexo Hospitalario de Pontevedra.

11.15- Descanso.

11.30- Mesa: Cuestións sobre dereitos

Moderador: Miguel Vieito Villar. Membro do Comité de Ética Asistencial da Xerencia de Xestión Integrada de Santiago de Compostela.

  • Dereitos e realidades. A Psicoterapia no SERGAS.

José Eduardo Rodríguez Otero. Psicólogo Clínico. Unidade de Saúde Mental de Cangas. EOXI Vigo.

 

  • O sufrimento pola contención nos pacientes e na enfermería.

Ana Rodriguez López. Enfermeira especialista en saúde mental. EOXI Santiago.

 

  • Sufrimento psíquico: Dereitos en contención.

Paula Tomé Espiñeira. Activista polos dereitos das persoas diagnosticadas. Redactora en Radio Prometea.

  • A protección xudicial dos dereitos asistenciais.

Luis Villares Naveira. Maxistrado da Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (en excedencia).

13.15- Asamblea do MGSM.

  • Informe de actividade.
  • Presentación do documento Orientacións marco para a elaboración do Plan Galego de Saúde Mental 2017.
  • Elección da Coordinadora e Portavoz.

14.15- Peche e despedida.

_____________________________________________________________________

  • A inscripción é gratuita. O número de inscripcións só se verá limitado pola capacidade de aforo do salón de actos, e darase prioridade por orden de inscripción.

O CONSELLEIRO, CONXO, E O PLAN DE SAÚDE MENTAL

Hai menos de dous meses o Conselleiro compareceu no Parlamento para dar explicacións sobre o acontecido na Unidade de Hospitalización Psiquiátrica do Hospital Médico Cirúrxico de Conxo.

Recollemos aquí unha selección de duas partes da sua intervención.

A resposta enmarcouna nunha lectura do plan de traballo da Consellería. Nese plan tamén fala de saúde mental.

Este é o audio referido ó ocurrido na Unidade citada:

Nel repite moito do que xa dixera a Consellería: dotacións ao 100%, secreto das actuacións, etc. E despois, sen motivo que o xustifique, desvía a cuestión cara aos profesionais sinalando que parecera que se lles cuestiona, para deseguido desfacerse en loubanzas a aqueles.

Pero… o que se lle interpelaba era sobre o deterioro da asistencia e a insuficiente dotación de profesionais por mor dos recortes realizados na sanidade galega polo Goberno do seu partido

Respecto ao que pensa facer a Consellería na atención á saúde mental anunciou accións que a propia Xunta e o grupo parlamentario do PP rexeitaron reiteradas veces na anterior lexislatura.

Foi así que absolutamente todas as propostas feitas ata agora pola oposición no Parlamento Galego, fora en Pleno fora en Comisión, demandando a elaboración do Plan Galego de Saúde Mental e do Plan Galego de Prevención do Suicidio atopáronse sempre cunha negativa pechada e defendida polos mesmos que hoxe din que van facer o contrario.

Por iso as xustificacións do Conselleiro sobre o motivo de porque non temos un Plan de Saúde Mental son falsas, xa que o seu propio grupo parlamentario o impediu, e ademais foi o goberno do seu partido quen en 2009 suspendeu sin explicación o Plan Estratéxico de Saúde Mental Galicia 2006-2011.

Pero ademais cando fala de algo que “foi tumbado” no Consello Interterritorial parecera que fala do plan galego, e non foi así xa que o que foi rexeitado polas Comunidades Autónomas alí representadas foi o proxecto de estratexia estatal nesta cuestión, que lle foi presentada polo Ministerio a un inesperado Consello Interterritorial políticamente máis plural que o anterior debido aos resultados das últimas eleccións autonómicas. Esas Comunidades non aprobaron nese órgano esa estratexia polo seu contido e pola sua elaboración (con formas características da época da maioría absoluta do PP tanto nas autonomías como a nivel central, cando se despreciaba o diálogo e os gobernantes gostaban do monocolor).

Por outra banda, sen estratexia estatal podería terse en execución un Plan Galego de Saúde Mental . Por que o tiñan, por exemplo, Extremadura, Asturias ou Navarra?.

Non parecera que o Conselleiro soubera moito do que está a falar, ou pode que o seu asesoramento sexa confuso.

E, por certo, un alto cargo da Administración non debera dicir no Parlamento que unha proposta do Ministerio de Sanidade “foi tumbada” polo Consello Interterritorial do Sistema Nacional de Saúde, xa que é o órgano que ten a competencia administrativa de aprobala ou rexeitala.

Do que di de Infantil non imos decir mais: a Unidade de Hospitalización en Saúde Mental para Infancia e Adolescencia no Hospital Álvaro Cunqueiro en Vigo, publicitada unha morea de veces, sigue sin existir. Mentres, todo o demais son palabras.

 

A VALEDORA COMPARECE NO PARLAMENTO DE GALICIA

A Valedora compareceu no Parlamento o pasado día 3 de abril. De novo sacou á palestra ás persoas sen fogar e ó Concello de Santiago. De novo o amosou o seu trato desconsiderado ás mesmas ás que en sede parlamentaria citou polo seu nome e informou de cuestións das súas vidas das que non é quén para falar, e menos en público.

¿Qué máis ten que facer para que se produza a renovación na titularidade da Institución?

P.D.: para o anecdotario da nosa historia quede a súa particular visión da nosa negativa a deixarnos instrumentalizar por ela propoñéndonos unha entrevista (á que nos negamos), cando recién acababa de golpear ó prestixio da Institución que ocupa cas súas declaracións sobre a incapacitación de persoas sen fogar, e cando a cuestión que lle propuxéramos no pasado fora tan lamentablemente xestionada pola súa oficina.

Deixámos o recorte do audio (fragmento de interese) e o enlace ó visor da sesión do canal do Parlamento de Galicia, que co seu reproductor dificulta máis que facilita o acceso da cidadanía ó coñecemento do que fan os/as deputadas.

Sobre a negativa á entrevista con ela, despóis das súas lamentables declaracións sobre a incapacitación)

CUESTIÓNS DE RELACIÓN DO MGSM CA VALEDORA

A contestación da Valedora ante a petición de investigación motivada pola morte dunha paciente nunha residencia de Mondoñedo (nela contéñense todos os enlaces para comprender a cuestión e a actitude institucional que sostén ó respecto).

Declaracións sobre incapacitación da Valedora

Valoración do MGSM sobre as declaracións citadas

 

 

 

Entrevista en Radio Voz a Miguel Anxo García Álvarez, voceiro do MGSM, e a Manuel Serrano, xefe do Servizo de Psiquiatría do CHUAC

Entrevista en Radio Voz a Miguel Anxo García Álvarez, voceiro do MGSM, e a Manuel Serrano, xefe do Servizo de Psiquiatría do CHUAC, ao respecto do falecemento dun paciente na Unidade de Hospitalización Psiquiátrica, no programa Voces de Galicia.

Tamen podedes acceder ao corte de audio da entrevista nesta ligazón

DIGNIDADE E DEREITOS DANADOS NA HOSPITALIZACIÓN PSIQUIÁTRICA NO COMPLEXO HOSPITALARIO DA CORUÑA

O Movemento Galego da Saúde Mental foi coñecedor da denuncia presentada ante a Xustiza pola morte dun paciente psiquiátrico que, cando faleceu, se atopaba en contención mecánica ingresado na Unidade de Hospitalización Psiquiátrica (UHP) do Complexo Hospitalario da Coruña.

Este feito ocorreu no marco dunha Unidade de Hospitalización con importantes carencias, sostidas no tempo, e que conlevan danos importantes para os dereitos asistenciais dos pacientes da Área da Coruña, para os seus dereitos fundamentais e para a calidade asistencial esixible a un servizo sanitario público.

Esta UHP dispón de 32 camas ás que se lle poden sumar dúas máis, e mantén un nivel de ocupación total durante períodos longos.

Son identificables déficits graves de dotación profesional, de infraestructuras residenciais e de funcionamento.

Algunhas das deficiencias que se sinalan máis abaixo mesmo comprometerían a posibilidade de apertura desa Unidade , por incumprir as esixencias mínimas que a propia Consellería de Sanidade dispón para autorizar centros sanitarios, alonxándose tamén gravemente dos estándares básicos de acreditación propostos polo Ministerio de Sanidade.

A saber:

  • Está ubicada fóra dun hospital xeral situándose no Hospital Marítimo de Oza. Carece de suficiente espazo para actividades comúns dos pacientes e para a relación destes coas súas familias cando reciben visita.

  • A metade das habitacións desta Unidade son de 3 camas e non dispoñen de baño na habitación, co cal 16 pacientes deben usar baños colectivos.

  • Existe unha habitación para a contención mecánica, dotada con 3 camas separadas por cortinas, e poden coincidir nela en estado de contención homes e mulleres. Non se coñece protocolo específico sobre a indicación, uso, responsabilidade e garantía do procedemento de contención.

  • Non existen sistemas organizativos que posibiliten e potencien a participación colectiva de todo o equipo asistencial na elaboración e desenvolvemento dos plans individuais de avaliación, tratamento e seguimento do paciente.

  • Está infradotada de profesionais se se toman como referencia os documentos de planificación en saúde mental da propia Consellería de Sanidade, e se se pretende que o obxectivo sexa terapéutico e non só o control e a redución sintomática do paciente.

Un só psiquiatra, xunto cun MIR, debe cubrir a garda dos hospitais do Complexo xunto coa da UHP. A UHP tería que dotarse de 1 psiquiatra e 2 psicólogos clínicos, carece de celadores (nos plans sinálanse 6 como os indicados para esa Unidade) e tamén serían necesarios 11 profesionais máis de enfermería.

  • A selección de facultativos de psiquiatría para a cobertura de prazas temporais ten importantes déficits de transparencia. A tan necesaria confianza da cidadanía na garantía de que a Administración da un trato igualitario a tódalas persoas nos procesos de acceso ó emprego público é posta a proba polo o feito de que dúas fillas do propio Xefe de Servizo chegaran a ser contratadas para ocupar praza de psiquiatras nese mesmo Servizo.

O cadro que debuxan as deficiencias sinaladas pode que sexa só o marco do tráxico suceso que chamou a atención sobre esa Unidade. Pero, aínda que así fora, son patentes as discriminacións que sofren os pacientes psiquiátricos ingresados nesa UHP cando se os compara con pacientes afectados por outras enfermidades (a carencia de baño nas habitacións é un exemplo evidente). É espeluznante a existencia dunha habitación colectiva para a contención mecánica e, ademais, para ambos sexos simultaneamente. É deducible o empobrecemento da calidade asistencial cando no funcionamento da Unidade non participan e se coordinan os profesionais, e cando unha parte destes (os facultativos psiquiatras) non dispoñen de sistemas que garanticen que o seu acceso ó emprego público é só por razón de mérito (sistemas que os protexerían de discriminacións ilexítimas e liberaríaos de potenciais débedas e servidumes persoais).

Dánase nesta situación o dereito das persoas alí ingresadas a un tratamento en condicións de igualdade cos demais usuarios do SERGAS, e o de acceso das mesmas á prestación de asistencia sanitaria á sua saúde mental, adecuada ós coñecementos e medios terapéuticos actuais (farmacolóxicos, físicos, psicolóxicos, sociais e de coidados), proporcionada en espazos que protexan a súa intimidade e dignidade, e máis aínda cando poideran atoparse en grave condición de vulnerabilidade por ver limitada a súa capacidade de decisión autónoma.

Urxe a corrección destas deficiencias, por dereito dos pacientes e usuarios dese servizo, por respeto á dignidade das persoas e pola consideración debida dos xestores á cualificación dos profesionais e ó seu dereito a exercer a súa profesión en condicións que posibiliten a máxima utilidade sanitaria do seu saber.

ALGÚNS DATOS DA PRECARIEDADE ASISTENCIAL DE SANTIAGO. OS FEITOS REPÍTENSE, AS XUSTIFICACIÓNS TAMÉN, E MENTRAS A REALIDADE DA ATENCIÓN Á SAÚDE MENTAL SIGUE A SER A MESMA. SÓ AS PERSOAS DANADAS SON NOVAS.

A Xerencia da Área Sanitaria de Santiago, ante a información difundida públicamente polo Movemento Galego da Saúde Mental (MGSM) sobre feitos coñecidos na Unidade de Hospitalización Psiquiátrica (UHP) do Hospital Médico-Cirúrxico de Conxo, afirma que esa Unidade de Santiago, non se viu afectada polos recortes e ten as dotacións de profesionais adecuadas.

Vexamos se é certo.

Tomaremos como fontes de referencia:

  1. Documento de bases para a elaboración do Plan Galego de Saúde Mental. Comisión Asesora en Materia de Saúde Mental da Consellería de Sanidade e Seguridade Social . Xunta de Galicia. Santiago, 1987.

  1. Propostas de desenvolvemento da atención á saúde mental en Galicia. Comisión Asesora en Materia de Saúde Mental da Consellería de Sanidade e Servizos Sociais. Xunta de Galicia. Santiago, 1997.

  1. Plan Estratéxico de Saúde Mental Galicia 2006-2011. Servizo Galego de Saúde. Xunta de Galicia. Santiago, 2007.

PREVISIÓNS SOBRE AS UHP CONTIDAS NESES DOCUMENTOS PLANIFICADORES

Cuestións xerais:

  • Son dispositivos terapéuticos.

  • Ubicación nos Hospitais Xerais.

  • Uso desa modalidade asistencial só cando sexa necesario e polo tempo imprescindible.

  • Manterase a continuidade terapétucia (coordinación e proxecto compartido cos servizos extrahospitalarios que proporcionan a atención ordinaria).

  • Dotadas de suficiente amplitude espacial, e no posible acceso a zonas de esparcimento.

  • 1 cama cada 10.000 habitantes.

Dotacións:

  • 1 psiquiatra por cada 7 camas ou fracción

  • 1 psicólogo clínico por cada 15 camas. Se a Unidade tivera 20 ou máis deberá dotarse de 2 psicólogos clínicos.

  • 1 membro de persoal de enfermería por cama.

  • 1 terapeuta ocupacional.

  • 1 traballador social.

  • 6 celadores.

Indícase: “ Deben potenciarse as formas de traballo en equipo nas UHP e sistemas organizativos que potencien a participación colectiva de todo o equipo asistencial na elaboración e desenvolvemento dos plans indivicuais de avaliación, tratamento e seguimento do paciente hospitalizado.” E tamén: “As UHP deben definir explicitamente os seus programas de traballo e potencia-la participación de todo o equipo asistencial na elaboración e execución dos mesmos.”

O ESTADO DA UHP DO HOSPITAL MÉDICO-CIRÚRXICO DE CONXO

Ten 29 camas.

Dotacións:

  • 4 psiquiatras.

  • 1 psicóloga clínica.

  • 7 Diplomados universitarios en Enfermería.

  • 16 TCAE-Auxiliares de Enfermería (de feito son 15 porque unha plaza corresponde a unha profesional xubilada e non se cubriu).

  • 6 celadores.

En relación ás orientacións de planificación da Consellería faltarían por dotar:

  • 1 psicóloga clínica.

  • 6 membros de personal de enfermería (DUEs e TCAEs).

  • 1 terapeuta ocupacional.

  • 1 traballador social.

A ORGANIZACIÓN DO PERSOAL E FUNCIONAMENTO NA UHP DO HOSPITAL MÉDICO-CIRÚRXICO DE CONXO

Tres turnos:

  • Mañán: 2 DUE+4 TCAE+1 celador.

  • Tarde: 1 DUE+4 TCAE+1 celador.

  • Noite: 1 DUE+2 TCAE+ 1 celador.

Nin esas dotacións mínimas se cumpren: dende a Dirección retíranse profesionais de enfermería e celadores para atender outros servizos do Hospital, chegando a quedar a UHP con só tres profesionais nalgunhas quendas.

Por outra banda, a cobertura de ausencias do persoal de enfermería (cando se cubre, pois o habitual é que non se faga…) realízase dende o bolsa de emprego, chegando a darse cambios diarios e sen ningunha garantía de experiencia dos profesionais.

O traballo dos facultativos (psiquiatras e psicóloga clínica realízase en turno de mañán, sendo os outros dous turnos cubertos por un psiquiatra de garda que debe atender tamén o Hospital Psiquiátrico situado a trescentos metros).

Non existen sistemas de coordinación entre os estamentos profesionais, permanecendo cortados entre si na súa actividade e impedíndose o desenvolvemento da comunicación, avaliación compartida dos pacientes e a elaboración dun plan terapéutico dos mesmos que non sexan tan só tratamentos psicofarmacolóxicos ou electroconvulsivos. Carecen, ó mesmo tempo, de protocolos definidos para actuacións en situacións particulares (como as de risco de suicidio).

A finalidade terapéutica do ingreso nesa UHP non se pode cumprir, e tan só se orienta á redución sintomática no máis breve prazo para dar a alta ó paciente. É así que, nos indicadores de avaliación da Xerencia, considérase a estadía media pero non o “Indice de reingresos/retornos” como se indica neses documentos planificadores.

Á sua vez, téñense denunciado en reiteradas ocasións agresións sufridas polo persoal de enfermería, relacionadas co escaso persoal dispoñible na UHP.

OUTRAS CUESTIÓNS

Dende a Dirección Xerencia da Área Santiago díxose, con motivo da denuncia pública recente do MGSM , que non se tiña producido “merma” nos recursos de saúde mental polos recortes e que “os medios asignados son os adecuados”. Citou como proba o incremento de dotacións e, en particular, a creación da Unidade de Hospitalización Psiquiátrica para Infancia e Adolescencia.

Pero non dixo que :

  • Esa Unidade de Hospitalización Psiquiátrica para Infancia e Adolescencia abriuse en xullo de 2012 coa metade (7) das camas previstas (15). E, a día de hoxe, aínda non está dotada con psicólogo clínico nin con traballador social, tal como prevía o Plan Estratéxico de Saúde Mental. Ó mesmo tempo, un Terapeuta Ocupacional doutro dispositivo asiste unha hora.

  • Dende 2012 ata agora fóronse pechando 3 Unidades Residenciais no Hospital Psiquiátrico de Conxo, o que conlevou a amortización ou reubicación noutros servizos sanitarios de 34 auxiliares e 4 DUE. A non reasignación destes profesionais para reforzar a outras Unidades de Atención á Saúde Mental supuxo a “merma” de feito (por utilizar os termos da Xerencia) de recursos de saúde mental, incumprindo o plantexamento de que os recursos que se liberaran durante a Reforma Psiquiátrica se reinvertirían no reforzo á atención ós pacientes nos demais dispositivos e dos plans de nova creación. Pero, en realidade, aproveitouse a reforma dos psiquiátricos para

reducir os recursos dispoñibles e necesarios para garantir o mellor coidado ós pacientes que foron “externalizados” (e que a día de hoxe a Consellería de Sanidade parece non saber onde se atopan, vista a ausencia de contestación a preguntas parlamentarias na anterior lexislatura ou á Valedora do Pobo).

  • Existen outras Unidades asistenciais cos equipos profesionais incompletos dende hai mais de seis anos (a Unidade de Saúde Mental de Barbanza ainda non dispón de DUE, e só dispón de psicólogo clínico dous dias á semana porque os outros días debe estar na USM de Lalín e, ademais, dótase cada seis meses esa praza cun novo profesional cos efectos facilmente imaxinables sobre a continuidade terapéutica).

  • Tamén debe salientarse o dato de que no último acoplamento de enfermería (concurso de traslados interno) de 7 DUE desa UHP pediron o seu traslado 5 (incluída a Supervisora) e, en dereito, lográrono. Este dato, cualitaitvo e poderosamente indicativo do clima laboral, é outro informador máis do grave estado no que se atopa ese dispositivo asistencial. É excusado dicir que os profesionais Auxiliares-TCAE están á espera da súa convocatoria de acoplamento para pedir traslado fóra de Unidade.

CONCLUSIÓN

A negación que fai a Xerencia da redución de recursos non é certa na sua propia literalidade.

E iso sen entrar en que, como consecuencia da redución dos orzamentos sanitarios, con efectos de evidente desinversión e detención dos plans de adecuación de recursos (en Saúde Mental algunhas medidas de desenvolvemento están pendentes dende hai 30 anos, e foron reiteradas de novo hai 20 e hai 10 anos por órganos da propia consellería de Sanidade), sostéñense situacións de grave precariedade asistencial que conlevan riscos para a seguridade dos pacientes e impiden a adecuada práctica profesional.

Á sua vez, froito tanto desa escasa dotación como do seu mal funcionamento, a finalidade terapéutica desa UHP non se pode cumprir, priorizando o control e a redución sintomática do paciente ingresado.

Compre recordar que si ben na atención sanitaria en xeral, e na atención á saúde mental en particular, non existe o control absoluto dos riscos, non é menos certo que a obriga da Administración e dos profesionais da sanidade pública é a de garantir os medios e recursos necesarios (xa sexa por demostrada eficacia ou por indicación das normas e plans) para reducir eses riscos ó mínimo inevitable. No caso que nos ocupa estase lonxe de ter cumplido con esa obriga de medios.