Resposta da Valedora do Pobo

En relación ao caso da paciente psiquiátrica falecida nunha residencia de Mondoñedo por atragoamento, o MGSM presentou unha petición ante a Valedora do Pobo para que sexan investigados este tipo de feitos e as circunstancias nas que se producen.

Recibimos a súa contestación, que vos deixamos aquí para que podades consultala.

mondoñedo Valedora do Pobo

Comunicado do MGSM sobre a situación dos profesionais de Terapia Ocupacional no Hospital Psiquiátrico de Conxo

O Movemento Galego da Saúde Mental recibiu información sobre o estado no que se atopa a atención rehabilitadora que se está a  proporcionar polos profesionais de Terapia Ocupacional no Hospital Psiquiátrico de Conxo.

Valorada a mesma, realiza as seguintes consideracións:

1- A Terapia Ocupacional é unha das disciplinas rehabilitadoras fundamentais na atención sanitaria no eido da saúde mental. Os seus profesionais forman parte dunha profesión sanitaria diferenciada e como tal autónoma e responsable no exercicio das súas funcións, que fundamenta a súa identidade e actividade nun corpo específico de coñecementos, técnicas e prácticas desenvolvidas nunha longa historia de implicación no tratamento das persoas enfermas. O exercicio desta profesión para lograr a súa mellor contribución á recuperación da saúde das persoas require de dotacións profesionais, e recursos organizativos e materiais específicos. Á súa vez, a súa práctica profesional debe aterse ó establecido na lexislación común a tódalas profesións sanitarias, e en especial no regulado na Lei de Ordenación das Profesións Sanitarias (LOPS).

2- A Área de Saúde Mental da Xerencia de Xestión Integrada de Santiago atópase infradotada destes profesionais, o que impide o deseño e execución de programas terapéuticos e rehabilitadores dos pacientes psiquiátricos conforme ás indicacións recomendadas para a boa práctica, véndose así lesionados dereitos asistenciais dos pacientes por serlle negadas de facto prestacións sanitarias recoñecidas legalmente.

3- Á infradotación destes profesionais súmase a deficiente organización da actividade asistencial no Hospital Psiquiátrico de Conxo, e en particular nas súas áreas residenciais, o que impide o cumprimento de obrigas concretas destes sanitarios conforme ó establecido na LOPS (especialmente no referido ó rexistro documental da súa actividade na historia clínica dos pacientes e ó traballo en equipo).

4- A atención especializada de Terapeutas Ocupacionais é aínda máis necesaria canto mais grave é o defecto funcional dos pacientes psiquiátricos, como é no caso de moitas persoas ingresadas no Hospital Psiquiátrico de Conxo. A carencia de recursos (profesionais, organización adecuada e medios materiais para o desempeño da sua actividade) para a cobertura da atención de Terapia Ocupacional no Hospital Psiquiátrico é unha mostra do
abandono no que se mantén ese hospital, para o que aínda non se ten definido un Plan Director que oriente o seu futuro.

5- O abandono polas autoridades sanitarias do SERGAS do Hospital Psiquiátrico de Conxo estano a sufrir tanto as persoas ingresadas nel, ás que se sostén na marxinación social e asistencial vulnerándoselle tódolos días os seus dereitos, como os profesionais que nel traballan que ven gravemente limitadas as súas capacidades de exercicio profesional e as súas potencialidades terapéuticas ante as persoas coas que teñen contraída a obriga asistencial.

En Santiago a 25 de marzo de 2016

Comunicado do MGSM sobre o falecemento da enferma psiquiátrica en Mondoñedo

Ante o caso da enferma psiquiátrica morta en Mondoñedo por atragoamento na residencia para anciáns e discapacitados intelectuais, do que veñen de informar algúns medios de comunicación -despois da denuncia dos seus familiares contra o Centro e a Xunta por suposta neglixencia no seu coidado-, o Movemento Galego da Saúde Mental (MGSM) fai públicas as seguintes consideracións:

1. Persoas como a falecida, afectadas por trastornos mentais graves, que sofren severas discapacidades e que reciben tratamentos psicofarmacolóxicos con frecuentes efectos secundarios -como comprometer o nivel de conciencia e a motricidade-, atópanse ingresadas en residencias pensadas para o coidado de persoas da terceira idade ou afectadas por discapacidade intelectual. As súas dotacións profesionais, espazos, recursos e organización eran, se acaso, apropiadas para ese fin.
Mais moitas persoas ingresadas nos hospitais psiquiátricos que se foron clausurando en Galicia nos últimos anos -co obxectivo declarado de poñer fin á marxinación social, á discriminación asistencial e á vulneración dos dereitos humanos dos pacientes psiquiátricos-, foron “externalizadas”, sendo realoxadas nesas residencias pensadas e orientadas para outros fins. Os responsabeis sanitarios de Galicia, en lugar de reforzar a deficiente rede de Saúde
Mental e os recursos sociais, que permitiría a reintegración destas persoas á sociedade de xeito acorde ás súas necesidades e potencialidades, ou no seu caso unha atención residencial especializada, tan só as reubicaron noutro lugar residencial, a miúdo en institucións inaxeitadas que non están dotadas e cualificadas para o seu coidado e tratamento. Como resultado do anterior, cidadáns que requiren unha atención sanitaria e social específica -á que teñen pleno dereito- non a están a recibir, convertíndose en poboación de risco respecto á súa saúde, seguridade e vulneración de dereitos.

2. Os plans de reubicación de pacientes psiquiátricos en réxime residencial siguen vixentes, transferindo as responsabilidades de atención e coidado dos mesmos dende o SERGAS a centros públicos ou concertados non especializados da Consellería de Política Social. Descoñécese a día de hoxe cantos son os pacientes que se viron afectados por estes plans, as alternativas que foron consideradas na súa “externalización”, o alonxamento espacial respecto ó seu lugar de residencia inicial, o carácter dos centros e residencias aos que foron enviados, as condicións de aloxamento, as dotacións e cualificación do persoal deses centros, os programas de coidados e seguimento pola rede de Saúde Mental, e os plans periódicos de inspección dos mesmos -cos seus informes correspondentes, para poder garantir o cumprimento dos criterios de acreditación para a función de coidado de enfermos mentais crónicos-.

3. Estas persoas, como consecuencia do efecto causado pola enfermidade e a institucionalización sufrida, atópanse nunha especial condición de vulnerabilidade, e polo mesmo, cunha necesidade incrementada de atención e coidado polo Servizo Galego de Saúde. Mais a Xunta de Galicia, a través da Consellería de Sanidade, na execución do plan de peche dos hospitais psiquiátricos (aínda incompleto) non puxo os medios para mellorar a atención ás persoas neles ingresados. Reubicounas noutro lugar, trasladando a súa institucionalización a outros espazos. Así, transferíu pacientes e
recursos económicos dos hospitais psiquiátricos a centros privados, concertados e algúns públicos, incumprindo as súas obrigas a costa dos dereitos e necesidades destas persoas, sen reinvertir nelas os recursos liberados co peche dos hospitais psiquiátricos.

4. O MGSM considera que calquera valoración sobre esta cuestión, e as medidas axeitadas ante a mesma, ten que partir de que estas persoas (os pacientes psiquiátricos en coidado residencial) son as máis abandonadas historicamente, as máis graves, e as máis desprotexidas, daquelas atendidas no eido da saúde mental. A súa
capacidade de defensa dos seus dereitos é moi reducida, cando non nula. O risco que sofren de abandono asistencial, maltrato, abuso e vulneración nos seus dereitos é moi alto. Ante elas, a sociedade e as súas institucións teñen unha responsabilidade incrementada.

5. Por todo o anterior, cómpre esixir aos responsabeis políticos unha revisión e rectificación dos plans asistenciais que afectan a estas persoas, que deben ter unha atención prioritaria. E así, dirixímonos ao Parlamento de Galicia para que no exercicio da súa función controle o cumprimento da obriga da Xunta nesta cuestión; á Xunta de Galicia para que cumpra coas súas obrigas e funcións de coidado e asistencia sanitaria; á Valedora do Pobo para que asuma a protección destas persoas tan vulnerables; e aos profesionais da Saúde Mental e Servizos Sociais para que prioricen as súas accións a favor de quen máis os precisa.

En Santiago de Compostela, a 25 de marzo de 2016